ՍԿԻԶԲ ԱՐԽԻՎ ԽՈՐԱԳԻՐ
 
ԴՊԻՐ 47
ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄ

Ուսումնական բնագավառներ

Լուսինե Բուշ
Օտար լեզվի ուսուցումը 1-6-րդ դասարաններում

Նունե Մովսիսյան
Ավետիք Իսահակյան. մեդիափաթեթ

Жанна Акопян
Инерционный авторитаризм Образования

Մեթոդական մշակումներ


Մեդիակրթության առանցքային տեսությունները

Ուսումնական նյութեր

Պաուլո Կոելիո
Առակներ

Հայկազ Մարգարյան
Ներքինիները

Արտակ Զարգարյան
Թուրքիան և արցախյան հակամարտությունը

Պաուլո Կոելիո
Լույսի զինվորի գիրքը

Ծիսական տոնացույց


Առաքյալների և մեր առաջին լուսավորիչներ Թադեոսի և Բարդուղիմեոսի հիշատակության օր

ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ՄՈՏԵՑՈՒՄՆԵՐ

Կոնստանտին Շերեմետև
Բանականություն

Շալվա Ամոնաշվիլի
Որտե՞ղ ես, ժպիտ իմ

Մարիա Մոնտեսորի
Ինքնադաստիարակությունը և ինքնուսուցումը կրտսեր դպրոցում

Պաոլո Ֆրերե
Ճնշվածների մանկավարժություն

ՏԱՐԲԵՐ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ԴՊՐՈՑՆԵՐԸ


Աշխարհի անսովոր դպրոցները

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴՊՐՈՑՆԵՐԸ

Յուրա Գանջալյան
Անցյալի իներցիան հաղթահարելու համար հնարամտություն է պետք, այլ ոչ թե ուժ

ՓՈՔՐԵՐՆ ՈՒ ՄԵԾԵՐԸ (մանկավարժական ակումբ)

Դենիս Փրեգեր
Ուզո՞ւմ եք լավ մարդ մեծացնել: Երեխային բարձր ինքնագնահատական ներարկելը դադարեցրեք

Ռիչարդ Ֆեյնման
Սա նույնքան պարզ է, ինչքան մեկ-երկուս-երեք-ը...

ԱՐՁԱԳԱՆՔ
Ճնշվածների մանկավարժություն

Սկիզբը

Ըստ Պիեռ Ֆուրտերի իսկական մարդասիրությունը «թույլ տալն է, որ արտահայտվի իրազեկությունը մեր լիակատար հումանիստականության մասին` որպես պայման և պարտականություն, որպես իրավիճակ և նախագիծ»: Մենք պարզապես չենք կարող բանկային մեթոդով զինված գնալ դեպի քաղաքացի բանվորները կամ ռանչպարները, որպեսզի նրանց «գիտելիք» տանք կամ պարտադրենք «լավ մարդու» մոդել` որոշված այն ծրագրի բովանդակությամբ, որն ինքներս ենք մշակել: Բազմաթիվ քաղաքական և կրթական նախագծեր են տապալվել այն պատճառով, որ հեղինակները դրանք կազմել են իրականության իրենց անձնական ընկալման համապատասխան` երբևէ ուշադրություն չդարձնելով (բացառությամբ որպես իրենց գործողությունների առարկա դիտելու) «մարդուն իրավիճակում», ում էլ հենց ենթադրաբար ուղղված են եղել այդ ծրագրերը:

Իսկապես մարդկային լուսավորչի և իսկական հեղափոխականի համար գործողության օբյեկտը իրականությունն է, որն իրենք պետք է փոխակերպեն այլ մարդկանց հետ, ոչ թե այդ այլ մարդիկ: Ճնշողները նրանք են, ովքեր մարդկանց ներշնչում են և հարմարեցնում իրականությանը, որն անձեռնմխելի է մնալու: Սակայն դժբախտաբար, հեղափոխական գործողությունների համար ժողովրդի կողմից օժանդակություն ստանալու ցանկությունից հեղափոխության առաջնորդները հաճախ ծրագրի բովանդակության ծրագրման բանկային գիծն են բռնում` վերևից ներքև: Նրանք քաղաքային կամ գեղջկական բազմություններին դիմում են այնպիսի ծրագրերով, որոնք համապատասխանում իրենց սեփական աշխարհայացքին, այլ ոչ մարդկանց: Հեղափոխական լիդերները մոռանում են, որ իրենց գլխավոր նպատակն էր մարդկանց աջակցել հումանիստականության համար պայքարում, այլ ոչ թե մարդկանց գրավել իրենց կողմը: Այդ գործողությունները ոչ թե հեղափոխականին, այլ ճնշողին են վայել: Հեղափոխականի նպատակը ազատագրելն է և ազատագրվելը մարդկանց հետ միասին:

Նրանք մոռանում են, որ իրենց գլխավոր նպատակը մարդկանց հետ մարդկանցից գողացված մարդկայնության վերականգնման համար պայքարելն է և ոդ թե նրանց իրենց կողմը «թեքելը»: Վերջին արտահայտությունը ոչ թե հեղափոխական առաջնորդների, այլ ճնշողների բառարանից է:

Իր քաղաքական գործունեության մեջ տիրող վերնախավը բանկային հայեցակարգ է օգտագործում, որ ըստ ճնշվածների գիտակցության «սուզված» վիճակի նրանց կրավորականությունը խրախուսի, և այդ կրավորականության պատճառով էլ առավելություն է ստանում, որ այդ գիտակցությունը «լցնի» կարգախոսներով, որոնց ազատությունից վախը մեծացնում են: Այսպիսի գործելակերպն անհամատեղելի է ազատագրական իրական շարժման հետ, որը ճնշողի կիրառած մեթոդը ներկայացնում է որպես խնդիր և օգնում ճնշվածներին «վտարելու» իրենց միջից այդ կարգախոսները: Վերջիվերջո, հումանիստների խնդիրը ճնշվածների մոտ, ասես փորձադաշտում, իրենց կարգախոսները ճնշողների կարգախոսներին հակադրելը չէ` «տեղադրելով» նախ մի խմբի կարգախոսները, հետո` մյուս: Հակառակը, հումանիստների խնդիրը ցույց տալն է, որ ճնշվածները սկսում են հասկանալ, որ իրենք երկակի էություն են, և ճնշողին իրենց մեջ «տեղավորելով» չեն կարող իսկապես մարդկային լինել:

Այս խնդիրը ենթադրում է, որ հեղափոխական առաջնորդները մարդկանց մոտ են գնում ոչ թե նրա համար, որ փրկության ծանուցում տանեն, այլ նրա համար, որ երկխոսության միջոցով իմանան իրական իրավիճակը և նրանց տեղեկացվածությունը այդ իրավիճակի մասին, ընկալման տարբեր մակարդակները` ինքնաընկալման և իրենց աշխարհի ընկալման, որտեղ ապրում են: Ոչ մեկը դրական արդյունք չի ակնկալի այն կրթական կամ քաղաքական նախագծերից, որոնք հարգանքով չեն վերաբերվում մարդկանց հատուկ աշխարհընկալմանը: Այդպիսի ծրագիրը, չնայած իր բարի նկատառումներին, մշակութային ներխուժում է դառնում:

Քաղաքական կամ կրթական ծրագրերի բովանդակության կազմակերպման ելակետը իրական, գոյություն ունեցող, որոշակի, մարդկանց ձգտումներն արտացոլող իրավիճակը պիտի լինի: Օգտագործելով որոշ (մի քանի) հիմնական հակասություններ` մենք պիտի այդ գոյություն ունեցող, իրական, կոնկրետ իրավիճակը մարդկանց ներկայացնենք որպես խնդիր, որը նրանց մարտահրավեր է նետում և պատասխան պահանջում ոչ միայն մտավոր մակարդակում, այլ նաև գործողության:
Երբեք չպիտի քննարկենք միայն տվյալ (ներկա) իրավիճակը, երբեք չպիտի մարդկանց ներարկենք ծրագրեր, որոնք քիչ են վերաբերում կամ ընդհանրապես ոչ մի ընդհանրություն չունեն նրանց մտահոգությունների, կասկածների, հույսերի կամ վախերի հետ, ծրագրեր, որոնք իրականում ճնշվածների գիտակցության վախներն են ավելացնում: Մեր դերը մարդկանց հետ մեր հայացքների և մեր մասին խոսելը չէ, ոչ էլ այդ հայացքները նրանց պարտադրելը, այլ մարդկանց հետ նրանց և մեր հայացքների մասին խոսելը: Պետք է գիտակցենք, որ նրանց աշխարհընկալումը, տարատեսակ արտահայտվելով նաև նրանց գործողություններում, արտացոլում է աշխարհում նրանց իրավիճակը: Քաղաքական կամ կրթական գործողությունը, որը քննադատաբար չի ընդունում այդ իրավիճակը, ենթակա է «բանկային» կրթության հանգելու կամ դառնալու «ձայն բարբառոյ յանապատի»:

Հաճախ լուսավորիչներն ու քաղաքական գործիչները խոսում են, և նրանց չեն հասկանում, որովհետև նրանց խոսքը չի համապատասխանում որոշակի իրավիճակին այն մարդկանց, ում դիմում են: Հետևաբար նրանց խոսքը պարզապես օտար և օտարեցնող հռետորություն է: Լուսավորչի կամ քաղաքական գործչի լեզուն (և քանի գնում` ավելի պարզ է դառնում, վերջինս պիտի դառնա նաև լուսավորիչ` բառիս լայն իմաստով) որպես լեզուն մարդու լեզու` չի կարող գոյություն ունենալ առանց մտքի. և ո´չ լեզուն, ո´չ միտքը չեն կարող գոյություն ունենալ առանց կառույցի, որին նրանք դիմում են: Արդյունավետ հաղորդակցվելու համար լուսավորիչը կամ քաղաքական գործիչը պիտի հասկանան այն կառուցվածքային պայմանները, որտեղ մարդու միտքը և լեզուն դիալեկտիկական փոխկապակցված են:

Կրթական բովանդակության ծրագիր գտնելու պիտի դիմենք իրականությանը, որը մարդկանց կապող օղակն է, և այդ իրականության ընկալմանը, որին հավատարիմ են և´ մարդիկ, և´ լուսավորիչները: Հետազոտությունը, որից ես որոշեցի մարդկանց «թեմատիկ տիեզերքը» («կարևոր թեմաներ» արտահայտությունը նույն նշանակությամբ է գործածվում)` «արտադրող թեմաների» համախումբը, կրթական երկխոսություն է սկսում` որպես ազատության փորձ: Այս ուսումնասիրության մեթոդոլոգիան նույնպես երկխոսական պիտի լինի` հնարավորություն տվող, ծնող (արտադրող) թեմաներ բացող և այդ թեմաների վերաբերյալ մարդկանց տեղեկանալը խթանող: Համաձայնելով երկխոսական կրթության ազատագրող նպատակի հետ` (ընդունում ենք, որ) ուսումնասիրության առարկան մարդը չէ, այլ միտքը-լեզուն, որով մարդիկ դիմում են իրականությանը, մակարդակները, որով ընկալում են այդ իրականությունը, և նրանց աշխարհայացքը, որ նրանց նրադրող թեմաներն են:

Մինչև «արտադրող թեմայի» ավելի հստակ նկարագրությունը, որը նաև կպարզի, թե ինչ է նշանակում «թեմատիկ նվազագույն տիեզերք», անհրաժեշտ եմ համարում մի քանի նախնական դատողություն ներկայացնել: Արտադրող թեմայի սկզբունքը ոչ պատահական հայտնագործություն է, ոչ էլ ապացուցման ենթակա աշխատանքային վարկած: Եթե սա վարկած լիներ, որը պիտի ապացուցվի, ապա նախնական հետազոտությունը կսկսվեր ոչ թե այդ թեմայի բնույթը, այլ հենց թեմաների գոյություն ունենալ կամ չունենալը որոշելուց: Այդ դեպքում, մինչ թեման իր ամբողջ խորությամբ, կարևորությամբ, իր բազմակիությամբ իր ձևափոխություններով և իր պատմական բաղադրությամբ ըմբռնել փորձելը մենք նախ պիտի համոզվեինք` արդյոք այն օբյեկտիվ փաստ է, թե ոչ. միայն այդ դեպքում կկարողանայինք շարունակել դրա յուրացումը: Չնայած քննադատական կասկածով վերաբերելը թույլատրելի է, ոչ միայն մեր սեփական էկզիստենցիալ (գոյություն ունեցող) փորձի միջոցով է հնարավոր է դառնում համոզվել, որ արտադրող թեման իրական է, այլ նաև մարդ-աշխարհ հարաբերության և դրան կասկացող մարդկանց հարաբերությունների մասին քննական դատողությունների միջոցով:

Այս կետը ավելի շատ ուշադրության է արժանի: Յուրաքանչյուր ոք կարող է հիշել (թվում է` դա այնքան պարզ է), որ անկատար արարածների մեջ մարդը միակ արարածն է, որ ոչ միայն իր գործողություններին, այլ նաև ինքն իրեն վերաբերվում որպես իր մտորումների առարկա. այս կարողությունը մարդուն տարբերում է կենդանիներից, որոնք չեն կարող իրենք իրենց առանձնացնել իրենց արարքներից և այդ իսկ պատճառով դրա (գործունեության) մասին մտածելու ունակ չեն: Այս արտաքին (մակերեսային) տարբերությունն է, ըստ էրևույթին, այն սահմանը, որը սահմանագծում է յուրաքանչյուրի գործունեությունը իր կենսոլորտում: Քանի որ կենդանիների գործունեությունը իրենց շարունակությունն է, այդպիսի գործունեության արդյունքները նույնպես իրենցից անբաժանելի են. կենդանիները ոչ կարող են նպատակներ դնել և ոչ էլ իրենց սահմաններից դուրս, որևէ նշանակությամբ, բնության վերափոխում դնել դրանց մեջ: Ավելին, այդ գործունեությունը կատարելու «որոշումը» պատկանում է ոչ թե իրենց, այլ իրենց տեսակին: Այսպիսով կենդանիները «իրենք իրենց մեջ էակներ» են:
Իր համար որոշում կայացնելու անընդունակ, ինքն իրեն և իր գործողությունները գիտակցելու անկարող, իրենց դրած նպատակներից զուրկ, ապրելով «սուզված» մի աշխարհում, որին իրենք չեն կարող իմաստ տալ, զրկված «վաղվանից» և «այսօրվանից», քանի որ գոյություն ունեն անհաղթահարելի ներկայում` կենդանիները պատմական էակներ չեն: Ոչ պատմական նրանց կյանքը չի լինում «աշխարհում», այդ բառի խիստ իմաստով. կենդանու համար աշխարհը «ոչ ես»-ից չի կազմված, ինչը առանձին կհաստատվեր որպես «ես»: Մարդկային աշխարհը, որը պատմական է, «իր մեջ արարածին» որպես հենարան է ծառայում: Կենդանիներին չի խթանում իրենց հակադրվող կոնֆիգուրացիան. նրանց ուղղակի գրգռում է դա:

Կենդանիների կյանքը համարձակություն պահանջող կյանք չէ. նրանք չեն գիտակցում` ինչ է համարձակվելը: Համարձակությունը դատողության արդյունքում ձեռք բերած մարտահրավեր չէ, այլ ընդամենը «տեսանելի» նշաններ, որոնք հրամայում են նրանց. նրանք ըստ էության որոշում ընդունել պահանջող պատասխան էլ չեն պահանջում:
Այսպիսով կենդանիները չեն կարող պարտականություններ ստանձնել: Նրանց ոչ պատմական վիճակը չի թույլ տալիս «ստանձնել» կյանքը: Քանի որ նրանք «չեն ստանձնում», չեն կարող կյանք ստեղծել. իսկ եթե չեն ստեղծում, չեն կարող փոփոխել կյանքի ձևը: Նրանք չեն կարող իմանալ, թե ինչ է նշանակում կյանքի կողմից ոչնչացված լինելը, քանի որ իրենք չեն կարող իրենց «հենարան» աշխարհն ընդարձակել դարձնել բազմանշանակ, խորհրդանշական կյանք, որը մշակույթ և պատմություն է ներառում։ կյանքը նրանց համար իմաստավորված չէ: Արդյունքում կենդանիները ոչ «կենդանիացնում» են իրենց կոնֆիգուրացիան, որպեսզի իրենց «կենդանիացնեն», և ոչ էլ «ապակենդանիացնում» են իրենց։ Նույնիսկ անտառում նրանք մնում են «իրենց մեջ արարածներ», այնպես, ինչպես կենդանաբանական այգում են մնում կենդանիներ:
Ի հակադրություն դրան, մարդիկ գիտակցում են իրենց գործունեությունը և աշխարհը, որում ապրում են, գործելով իրենց դրած նպատակներին համապատասխան, իրենց մեջ տեղավորելով իրենց որոշումները, և աշխարհի և այլոց հետ հարաբերություններում իրենց ստեղծական ներկայությամբ աշխարհին ձուլվելով փոխակերպման միջոցներով, որոնցով ազդում են աշխարհի վա՝ ի տարբերություն կենդանիների՝ նրանք ոչ միայն կան, այլև գոյություն ունեն. և նրանց գոյությունը պատմական է: Կենդանիներն իրենց կյանքն ապրում են ժամանակից դուրս, միօրինակ, հարթ հենարանի վրա. մարդիկ գոյավարում են մի աշխարհում, որը շարունակ վերստեղծում և փոփոխում են: Կենդանիների համար «այստեղ»-ը միայն միջավայր է (բնական), որի հետ նրանք հարաբերվում են. մարդու համար «այստեղ» նշանակում է ոչ միայն ֆիզիկական, այլ նաև պատմական տարածություն: Կարճ ասած` կենդանիների համար «այստեղ», «հիմա», «այնտեղ», «վաղը» և «երեկ» գոյություն չունեն, նրանց կյանքը զուրկ է ինքնագիտակցությունից և ամբողջովին որոշված (դետերմինացված) է:

Կենդանիները չեն կարող հաղթահարել «այստեղ»-ի, «հիմա»-ի կամ «այնտեղ»-ի կիրառած սահմանափակումները:
Իսկ մարդը, քանի որ գիտակցում է իրեն և այդպիսով՝ աշխարհը, որովհետև գիտակից էակ է, սահմանների որոշման ու իր ազատության դիալեկտիկ կապի մեջ է: Մարդը հաղթահարում է իրեն սահմանափակող իրավիճակները՝ «լիմիտ-իրավիճակները»[1], քանի որ տարբերում է իրեն աշխարհից, որը մարմնավորում է, տարբերում է իրեն իր գործունեությունից, իր ընդունած որոշումները տեղավորում է իր մեջ և այլոց և աշխարհի հետ իր հարաբերություններում :

Մեկ անգամ մարդկանց կողմից որպես ուղիներ, որպես ազատության խոչընդոտ ընդունված այդ իրավիճակները սկսում են ռելյեֆով առանձնանալ իրենց ֆոնին՝ բացահայտելով իրենց իրական բնույթը որպես տվյալ իրականության որոշակի պատմական չափում (մեծություն): Մարդն այդ մարտահրավերին արձագանքում է գործողություններով, որը այդ իրավիճակներին Ալվարո Վիեյրա Պինտոն անվանում է «լիմիտ-գործողություն»՝ ոչ թե «տրվածն» ընդունելու, այլ նրա ժխտմանն ու հաղթահարմանն ուղղված է գործողություն:

Այսպիսով, դրանք լիմիտ-իրավիճակներ են ոչ թե ինքնին (իր մեջ և իր համար), որ անհուսության մթնոլորտ են առաջացնում, այլ կախված նրանից, թե տվյալ պատմական պահին ինչպես են ընդունվում մարդկանց կողմից, դրանք կամ որպես ուղիներ են հանդես գալիս, կամ որպես անհաղթահարելի արգելքներ։ Քանի որ քննադատական ընկալումը գործողություն է դառնում, ստեղծվում է հավատի ու վստահության մթնոլորտ, որը մարդկանց մղում է հաղթահարելու այդ «լիմիտ-իրավիճակները»: Այդ նպատակին կարելի է հասնել միայն կոնկրետ, պատմական իրականության նկատմամբ (որում այդ լիմիտ-իրավիճակներն են) կիրառված գործողության միջոցով: Քանի որ իրականությունը կերպափոխվում է, և այդ իրավիճակները փոխարինվում են, հայտնվում են նորերը, որոնք իրենց հերթին պահանջում են նոր լիմիտ-գործողություններ:

Կենդանիների հենարան-աշխարհն իր ոչ պատմական բնույթի շնորհիվ չունի սահմանափակող իրավիճակներ: Այդպիսով, կենդանիները զրկված են սահմանափակող գործողություններ կատարելու կարողությունից, որոնք վճռական վերաբերմունք են պահանջում աշխարհի նկատմամբ, հեռացված են նաև աշխարհին նպատակ (իմաստ) տալուց, որպեսզի վերափոխեն այն։ Օրգանապես կապված իրենց հենարանին` կենդանիները չեն տարբերում իրենց ու աշխարհը: Հետևաբար, կենդանիները սահմանափակվում են ոչ թե լիմիտ-իրավիճակներով, այլ բացառապես հենարանով։ Եվ կենդանիներին վերապահված է ոչ թե հենարանի նկատմամբ (տվյալ դեպքում հենարան թող լինի աշխարհը) վերաբերմունք արտահայտելու, այլ դրան հարմարվելու դերը։ Ուստի, երբ կենդանիները բույն են հյուսում, որջ սարքում, նրանք ապրանք չեն ստեղծում, որոնք սահմանափակող իրավիճակների արդյունք են, իրենց վերափոփոխող պատասխանը դրանց: Նրանց արտադրական գործունեությունն ուղղված է ֆիզիկական կարիքները հոգալուն, սա ուղղակի խթանում է և ոչ թե մարտահրավեր նետում: «Կենդանու ցանկացած արտադրանք պատկանում է անմիջապես իր մարմնին, մինչդեռ մարդը ազատորեն հակադրվում է իր արտադրանքին» [2]:


Միայն այն արտադրանքը, որը կենդանի էակի գործունեության արդյունքն է և ոչ թե պատկանում նրա ֆիզիկական մարմնին (չնայած կարող է կրել դրա կնիքը), կարող է այդ կոնտեքստին իմաստ հաղորդել, որը այդպիսով է դառնում աշխարհ: Այնպիսի արտադրանքի ընդունակ որևէ էակ (որը դրա միջոցով իրեն է գիտակցում, «էակ է իր համար») չէր կարող գոյությունը շարունակել, եթե գոյության գործընթացում չլիներ աշխարհի հետ միասին, որի հետ կապված է, ինչպես նաև աշխարհը այլևս գոյություն չէր ունենա, եթե այդ էակը գոյություն չունենար:

Կենդանիների, որոնք (քանի որ իրենց գործունեությունը սահմանափակող գործողություն չի ծնում) արտադրանք չեն կարող ստեղծել, հեռացված են դրանից, և մարդու, որը աշխարհի նկատմամբ իր գործունեությամբ ստեղծում է մշակույթի ու պատմության ոլորտը, տարբերությունը միայն այն է, որ վերջինս են գործունեության էակ է:

Միայն մարդկային արարածն է փորձի կրող. փորձ, որը որպես դատողություն և գործողություն՝ իրապես ձևափոխում է իրականությունը, գիտելիքի ու ստեղծագործման աղբյուր է: Կենդանու գործունեությունը, որն առանց փորձի է, ստեղծական չէ, մարդու փոխակերպող գործունեությունը այդպիսին է: Որպես փոխակերպող և ստեղծող էակ` իրականության հետ իր մշտական հարաբերություններով մարդը ոչ միայն նյութական ապրանքներ է ստեղծում, շոշափելի առարկաներ, այլ նաև հասարակական կառույցներ, գաղափարներ և հասկացություններ: Մարդն իր շարունակական փորձով միաժամանակ պատմություն է կերտում ու դառնում պատմա-հասարակական էակ, քանի որ ի տարբերություն կենդանիների` մարդը կարողանում է անցյալով, ներկայով ու ապագայով չափել ժամանակը, իր պատմությունը, սեփական ստեղծագործությամբ զարգանալ` որպես վերափոխման մշտական պրոցես, որի մեջ նյութականանում են ժամանակային միավորները: Այս ժամանակային միավորները ժամանակի չփակված փուլեր են, ստատիկ հատվածներ չեն, որոնց մեջ մարդը փակված է: Եթե այդպես լիներ, պատմության հիմնարար պայմանը` անընդհատությունը, կվերանար: Հակառակը` այս ժամանակային հատվածները փոխկապակցված են պատմական անընդհատության դինամիկայով:

Շարունակությունը

Անգլերենից թարգմանեց Անուշ Իսկանդարյանը

 

[1] Պրոֆերսոր Ալվարո Վիեյրա Պինտոն հստակ վերլուծում է «լիմիտ-իրավիճակներ» խնդիրը, այդ հայեցակարգը կիրառելով ոչ հոռետեսական տեսանկյունից, որը նախապես հանդիպում է Յասպերսի մոտ։ Վիեյրա Պինտոն «լիմիտ-իրավիճակները» ներկայացնում է «ոչ թե որպես անանցանելի սահման, որտեղ հնարավորությունները սպառվում են, այլ որպես իրական սահման, որից սկսվում են բոլոր հնարավորությունները». դրանք «սահման չեն, որը էակին (իրական գոյությունը) բաժանում է անգոյությունից, այլ սահման, որը էական (իրական գոյությունը) բաժանում է մեծ գոյից» (Alvaro Vieira Pinto, Consciencia e Realidade Nacoinal ( Rio de Janeiro, 1960), Vol.II, p.284.)։ 

[2] Karl Marx, Economic and Philosophical Manuscripts of 1844, Dirk Struik,ed.(New York,1964),p.113. 

Բացվել է 255 անգամ
???????@Mail.ru ՍԿԻԶԲ | ԱՐԽԻՎ | ԽՈՐԱԳԻՐ | ԿԱՊ

© 2007-2010 «ՄԽԻԹԱՐ ՍԵԲԱՍՏԱՑԻ» ԿՐԹԱՀԱՄԱԼԻՐ