ՍԿԻԶԲ ԱՐԽԻՎ ԽՈՐԱԳԻՐ
 
ԴՊԻՐ 61
ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՈՒՄ

Ուսումնական բնագավառներ

Լուսինե Բուշ
Օտար լեզուն 1-6-րդ դասարաններում

Մարթա Ասատրյան
Հայաստանի արգելոցները

Հասմիկ Ղազարյան
«Գրականություն» ուսումնական դասընթացի մի քանի խնդիրներ

Մարգարիտ Սարգսյան
Ինչո՞ւ մեդիա և ինչո՞ւ այդպես համառորեն...

Մեթոդական մշակումներ

Մարինե Մկրտչյան, Սոֆյա Գրիգորյան, Սաթենիկ Միրզոյան
Երաժշտության ոնկնդրում նախակրթարանում և կրտսեր դպրոցում

Թամար Ղահրամանյան
Ուսումնական նախագիծ «Վահան Տերյան»

Элеонора Эргнян
Лучший урок Smart Notebook

Նունե Մովսիսյան
Ի՞նչ է տալիս կամ տալու բլոգավարությունը դասավանդողին

Ուսումնական նյութեր

Խորխե Բուկայ
Ուզում եմ ձեզ պատմել

Ելենա Սարգսյան
Գրական անկյուն

Արտակ Զարգարյան
Քաղաքացիական պատերազմի սկիզբը Վրաստանում

Ամելի Նոտոմբ
Թշնամու կոսմետիկան

Ծիսական տոնացույց

ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱԿԱՆ ՄՈՏԵՑՈՒՄՆԵՐ

Աշոտ Բլեյան
Շշմելու ուսումնական աշուն

Մարիա Մոնտեսորի
Ինքնադաստիարակությունը և ինքնուսուցումը կրտսեր դպրոցում

Վահրամ Թոքմաջյան
Երբ կրթությունն ավելի ազատ է

Աշոտ Բլեյան
Աշուն է եկել մեր բակը

ՏԱՐԲԵՐ ԵՐԿՐՆԵՐԻ ԴՊՐՈՑՆԵՐԸ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԴՊՐՈՑՆԵՐԸ

Սոֆյա Այվազյան
Ուսումնական օրացույցը ուսումնական գործընթացի կազմակերպման հիմքում

Սրբուհի Աղաբաբյան
Եզակի էլեկտրոնային միջավայր ուսուցիչների, աշակերտների և ծնողների համար

Գայանե Մխիթարյան, Թամարա Սահակյան
Ֆիզիկա` իրական և վիրտուալ փորձերի համադրումով

Գևորգ Հակոբյան
Կրթության կազմակերպումը ավագ դպրոցում

ՓՈՔՐԵՐՆ ՈՒ ՄԵԾԵՐԸ (մանկավարժական ակումբ)

Մարգարիտ Հարությունյան
Համո Սահյան

Մերի Առաքելյան
Համերգների կազմակերպումը՝ որպես ուսումնական նախագիծ

Վահրամ Թոքմաջյան
«Ասպետ» ռազմամարզական ճամբարը որպես ակումբային գործունեության օրինակ

ԱՐՁԱԳԱՆՔ
Թշնամու կոսմետիկան

Մազերը ձեռքի ափով հարթեցրեց. խաղի կանոնները պահանջում էին, որ իր զոհի առաջ կարգին տեսքով կանգնի։
Ժերոմ Անգյուստը քիչ է, որ նյարդայնանում էր, դեռ մեկ էլ կանացի ձայնը հայտարարեց, որ չվերթը տեխնիկական պահճառներով հետաձգվում է անորոշ ժամանակով։

«Մենակ դա էր պակաս»,- մտածեց։ Տանել չէր կարողանում օդանավակայանները, և նրան վախեցնում էր անվերջ սպասելու հեռանկարը։

Պայուսակից մի գիրք հանեց և սուզվեց ընթերցանության մեջ։ Հենց այդ պահին ողջույնի մի բարեկիրթ կոչ լսեց.
- Բարև Ձեզ, մեսյե։

Մի քիչ գլուխը բարձրացրեց գրքից ու մեխանիկորեն պատասխանեց։ Նրան դիմած մարդը նստեց կողքին։
-Ցավալի է ժամանակը կորցնելը, չէ՞։
-Հա,- մրթմրթաց Ժերոմ Անգյուստը։
-Եթե, ծայրահեղ դեպքում, հայտարարեին, թե չվերթն ինչքան է հետաձգվում, հնարավոր կլիներ մի օգտակար բան անել։
Ժերոմ Անգյուստն ի պատասխան միայն գլխով արեց։
-Հետաքրքի՞ր գիրք է,- հարցրեց անծանոթը։
«Հիմա էլ էս տիպը կպավ»,- մտածեց Ժերոմ Անգյուստն ու պատասխանի փոխարեն ֆնչացրեց՝ ողջ տեսքով հասկացնելով, որ իրեն հանգիստ թողնեն։
-Դուք երջանիկ մարդ եք, որ կարողանում եք հասարակական վայրերում կարդալ։ Ես, օրինակ, չեմ կարողանում։
«Դրա համար էլ դատարկախոսությամբ նրանց գլուխն է տանում, ովքեր կարողանում են»,- ինքնիրեն հոգոց հանեց Անգյուստը։
-Չեմ սիրում օդանավակայանները,- շարունակեց անծանոթը։
«Ես էլ։ Ու ամեն վայրկյան ավելի շատ չեմ սիրում»,- մտածեց Ժերոմը։
-Կան միամիտ մարդիկ, որ կարծում են՝ այստեղ իսկական ճանապարհորդների են տեսնում։ Ի՜նչ մոլորություն։ Գիտե՞ք ովքեր են հավաքվում օդանավակայանում։
-Գլուխ տանողնե՞րը,- մրթմրթաց Ժերոմը՝ ձևացնելով, թե շարունակում է կարդալ։
-Ո՛չ, -պատասխանեց անծանոթը՝ չհասկանալով ակնարկը։- Այստեղ հավաքվում են, այսպես կոչված, գործնական մարդիկ, որ երթևեկում են իրենց գործերով։ Մի՞թե սրանք ճանապարհորդներ են։ Աշխարհով մեկ այսպիսի տեղաշարժը պիտի կոչվեր «կոմերցիոն ուղևորություն»։ Համաձայն չե՞ք, որ այդպես ավելի ճշգրիտ կլիներ։
- Ես գործով եմ գնում,-արտաբերեց Անգյուստը ընդգծված զսպվածությամբ՝ հույս ունենալով, որ անծանոթը ներողություն կխնդրի իր անտակտության համար։
-Պետք չէր ճշտել, առանց այդ էլ երևում է։
«Համ էլ անտաշ է»,- մտածեց Ժերոմը ում արդեն կատաղեցնում էր այդ կպչուն տիպը։ Քանի որ սա իրեն բարեկիրթ լինելու նեղությունը չէր տալիս, Ժերոմն էլ որոշեց ձևեր չթափել։
-Մեսյե, հասկացեք վերջապես, ես Ձեզ հետ խոսելու ցանկություն չունեմ։
-Ինչո՞ւ,- միամիտ տեսք ընդունելով՝ հարցրեց անծանոթը։
-Ես կարդում եմ։
-Ո՛չ, մեսյե։
-Կներե՞ք։
-Դուք չեք կարդում։ Դուք, գուցե, կարծում եք, թե կարդում եք։ Բայց այդպես չեն կարդում։
-Լսեք, ես բոլորովին ցանկություն չունեմ լսելու Ձեր խորիմաստ մեկնաբանություններն առ այն, թե ինչ է ընթերցանությունը։ Դուք ազդում եք իմ նյարդերի վրա։ Կարդում եմ, թե չեմ կարդում՝ իմ գործն է, և ես չեմ ուզում Ձեզ հետ խոսել։
-Երբ մարդ կարդում է, միանգամից երևում է։ Իսկական ընթերցողն էստեղ անելիք չունի։ Իսկ Դուք այստեղ եք, մեսյե՛։
- Եթե միայն իմանայիք, թե որքան եմ ցավում դրա համար։ Մանավանդ՝ Ձեր հայտնվելուց հետո։
-Այո, բոլորիս էլ ամեն քայլափոխի սպասում են մանր տհաճություններ, որ կյանքը վերածում են աբսուրդի։ Էլ չեմ ասում մետաֆիզիկական խնդիրները՝ ընդամենը աննշան հակասություններ են, որ հաստատում են կյանքի աբսուրդը։
-Իմ ինչի՞ն է պետք Ձեր հիմար փիլիսոփայությունը։ Գնացեք գիտե՞ք…
-Պահպանեք, խնդրեմ, բարեկրթությունը։
-Բայց չէ՞ որ Դուք չեք պահպանում։
-Տեքսել։ Տեքստոր Տեքսել։
-Ի՞նչ։
-Համաձայնեք, որ մարդու հետ ավելի հեշտ է զրուցել, եթե անունը գիտես։
-Բայց ես ասացի, չէ՞, որ չեմ ուզում խոսել Ձեզ հետ։
-Ինչո՞ւ եք այդքան ագրեսիվ, մեսյե Ժերոմ Անգյուստ։
-Որտեղի՞ց գիտեք իմ անունը։
-Ձեր ճամպրուկի վրա կարդացի։ Այստեղ նաև Ձեր հասցեն կա։

Անգյուսը շունչ քաշեց։
-Լավ, ի՞նչ եք ուզում ինձնից։
-Ոչինչ։ Միայն՝ զրուցել։
-Տանել չեմ կարող այն մարդկանց, ովքեր ուզում են զրուցել։
-Ափսոս։ Բայց Դուք չեք կարող ինձ խանգարել։ Սա արգելված չէ։

Կպչունից ազատվելու համար Անգյուսը վեր կացավ ու տեղափոխվեց մի հիսուն մետր հեռու։ Իզուր ջանք։ Սա հետևեց իրեն ու նստեց կողքին։ Ժերոմը վեր թռավ ու տեղավորվեց երկու ուղևորների մեջ ազատ մի աթոռի՝ հույս ունենալով, որ հիմա արդեն կազատվի իր ուղեկցից։ Բա չազատվե՞ր։ Սա կանգնեց դիմացն ու շարունակեց հարցախեղդ անել։
- Աշխատանքի տեղը անախորժություննե՞ր ունեք։
- Դուք մարդկանց մոտ իմ զահլան տանելո՞ւ եք։
- Ի՞նչ եմ արել, որ։

Անգյուսը վերադարձավ նախկին տեղը։ Մենակ մնում էր՝ օտար մարդկանց ներկայությամբ տաներ այդ ստորացումը։
-Հիմա՝ աշխատանքի տեղը անախորժություններ ունե՞ք։
-Իզուր եք ջանք թափում։ Չեմ պատասխանելու։
-Ինչո՞ւ։
-Ես չեմ կարող Ձեզ խանգարել խոսելում, որովհետև դա արգելված չէ։ Բայց Ձեր հարցերին ես պարտավոր չեմ պատասխանել։
-Բայց հենց նոր պատասխանեցիք։
-Հիմա էլ լռելու եմ։
-Այդ դեպքում ես Ձեզ կպատմեմ իմ մասին։
-Դե, իհարկե…
-Ինչպես ասացի, իմ անունը Տեքսելէ. Տեքստոր Տեքսել։
-Խորապես ցավում եմ։
-Ազգանունս չե՞ք հավանում։
-Ես անկեղծորեն ցավում եմ, որ հանդիպել եմ Ձեզ, մեսյե։
-Դե, սովորական ազգանուն ունեմ։ Եվ դա մատնում է իմ հոլանդական ծագումը։ Ըստ իս վատ չի հնչում՝ Տեքսել։ Ի՞նչ կասեք։
-Ոչինչ։
-Իմ Տեքստոր անունը մի քիչ ավելի դժվար է արտասանվում։ Բայց դա էլ իր վեհանձնությունն ունի։ Գիտեի՞ք, որ դա Գյոթեի անուններից մեկն է եղել։
-Խե՜ղճ։
-Դե, չէ՜, էնքան էլ վատ չի հնչում։ Տեքստոր։
-Սարսափելի է Ձեզ հետ որևէ ընդհանուր բան ունենալը։ Թեկուզ անուն։
-Տեքստոր անունը կարող է անբարեհունչ թվալ, բայց եթե խորը մտածենք, դա ազգակիցն է «տեքստ» բառի, որը բոլորին դուր է գալիս։ Ի՞նչ եք կարծում. Տեքստոր բառի ստուգաբանությունը ո՞րն է։
-Պատի՞ժ, վրե՞ժ։
-Չլինի՞՝ Ձեր խղճին ինչ-որ գաղտնի մեղք ունեք,- հարցրեց անծանոթը՝ խորհրդավոր ժպտալով։
-Ոչ մի մեղք էլ չունեմ։ Բայց կյանքի օրենքն է՝ տուժում են անմեղները։
-Երևակայության ասպարեզից է։ Իսկ Տեքստորը ծագում է տեքստից։
-Եթե միայն իմանայիք, թե որքան անտարբեր եմ դրա նկատմամբ։
-«Տեքստ» բառը ձևավորվել է լատիներեն textum –ից, որ նշանակում է «հյուսվածք»։ Կարելի է ասել, չէ՞, որ տեքստը հյուսում են բառերից։ Հետաքրքիր է, չէ՞։
-Այսինքն՝ Ձեր անունը նշանակումէ «ջուլհա՞կ»։
-Ես ուրիշ իմաստ կնախընտրեի՝ խմբագիր։ Նա էլ է, չէ՞, տեքստ հյուսում։ Ցավալի է, որ այսպիսի անունով ես գրող չեմ դարձել։
-Այո, ցավալի է։ Ավելի լավ կլիներ թուղթ մրոտեիք, ոչ թե մարդկանց գլուխը տանեիք Ձեր շատախոսությամբ։
-Ի՛նչ աստիճանի գեղեցիկ անուն ունեմ։ Ճիշտ է, էնքան էլ չի սազում ազգանունիս. Խոստովանեմ, որ «Տեքստոր Տեքսել»-ը վատ է հնչում։
-Ձեզ դա էլ է շատ։
-Տեքստոր Տեքսել՝ դժվար է հնչում «քս» և «տե» կապակցությունների պատճառով,- մեղա եկավ գլուխ տանողը։- Տեսնես՝ ի՞նչ էին մտածում իմ ծնողները, որ ինձ այդ անունն էին տալիս։
-Իրենց հարցրու։
- Իմ ծնողները մեռելեն, երբ ես չորս տարեկան էի, ու ինձ համար որպես ժառանգություն հանելուկ են թողել դա, ինչպես մի հաղորդագրություն, որ ես պիտի վերծանեմ։
-Առանց ինձ վերծանեք։
-Տեքստոր Տեքսել… Իմ անունին պետք է վարժվել, ու էլ ականջդ չի սղոցի։ Ժամանակի հետ նույնիսկ դրանում ինքնատիպ գեղեցկություն ես գտնում։ Տեքստոր Տեքսել, Տեքստոր Տեքսել, Տեքստոր…
-Դեռ ինչքա՞ն եք կրկնելու։
-Ամեն դեպքում, ինչպես գրել է լեզվաբան Գյուստավ Գիյոմը, «Այն, ինչ շոյում է մեր ականջը, շոյում է նաև հոգին։
-Ձեզ նման մարդկանցից պրծում կա՞։ Չթաքնվե՞մ զուգարանում։
-Բան դուրս չի գա, թանկագին մեսյե։ Չէ՞ որ մենք օդանավակայանում ենք, իսկ զուգարաններում ձայնախլացուցիչ չկա։ Ձեր հետևից զուգարան կգամ ու դռան հետևից կխոսեմ Ձեզ հետ։
-Ինչո՞ւ։
-Որովհետև այդպես եմ ուզում։ Միշտ անում եմ այն, ինչ ուզում եմ։
-Իսկ ես ուզում եմ Ձեր ռեխը ջարդել։
-Էլի՝ բան դուրս չի գա։ Դա հակաօրինական կլինի։ Իսկ ես պաշտում եմ օրենքով չարգելված անախորժություններ պատճառելը։ Ինքս այդ ժամանակ ուրախանում եմ ամբողջ հոգով, իսկ իմ զոհերը միանգամայն անզոր են իմ դեմ։
-Դուք կյանքում ավելի բարձր ձգտումներ չունե՞ք։
-Չէ։
-Իսկ ես ունեմ։
-Ճիշտ չէ։
-Ի՞նչ գիտեք։
-Դուք գործնական մարդ եք։ Ձեր ձգտումները հաշվվում են փողով։ Իսկ փողն ամենացածր բանն է, որ կա։
-Ես, գոնե, ոչ մեկի գլուխը չեմ տանում։
-Բայց Ձեր գործունեությամբ Դուք, միևնույն է, ինչ-որ մեկին վնաս եք տալիս։
-Եթե անգամ դա այդպես է, Դուք ո՞վ եք, որ աչքս խոթեք դա։
-Ես Տեքսելն եմ։ Տեքստոր Տեքսելը։
-Դա արդեն լսել եմ։
-Ես հոլանդացի եմ։
-Հոլանդացի՝ օդանավակայանների սարսափը։ Փորձում եք Թռչող հոլանդացու դե՞րը խաղալ։
-Թռչող հոլանդացի՞։ Ա՛յ քեզ պարզամիտ։ Այդ միամիտ ռոմանտիկը միայն կանանց հետևից էր ընկնում։
-Իսկ Դուք միայն տղամարդկա՞նց հետևից եք ընկնում։
-Ես նրանց հետևից եմ ընկնում, ովքեր ինձ դուր են գալիս։ Դուք, օրինակ, ինձ բավականին դուր եկաք, մեսյե Անգյուստ։ Դուք սովորական խաբեբայի նման չեք։ Ես Ձեր մեջ մի տրամադրող բան տեսա։ Եվ դա շատ հուզիչ է։
-Սխալվում եք, իմ մեջ ոչ մի տրամադրող բան չկա։
-Ձեզ է թվում։ Իրականում կյանքը Ձեր մեջ չի սպանել բաց, հետաքրքրասեր պատանուն։ Եվ Դուք անհամբեր սպասում եք՝ երբ եք իմ գաղտնիքն իմանալու։
-Ձեզ նման մարդիկ հաստատ համոզված են, որ շրջապատում բոլորին հետաքրքրում են իրենց գաղտնիքները։
-Այդպես էլ կա։
-Դե, լավ։ Էդ դեպքում փորձեք ինձ գրավել։ Դա ինձ կօգնի ժամանակն սպանել։
Ժերոմը փակեց գիրքն ու ծալեց թևերը։ Հիմա նա նայում էր իրեն հետապնդողին՝ որպես էստրադայի կոնֆերանսյեի։
-Իմ անունը Տեքսել է։ Տեքստոր Տեքսել։
-Սա Ձեր սիրած կրկնե՞րգն է։
-Ես հոլանդացի եմ։
-Կարծեցիք՝ մոռացե՞լ եմ։
-Եթե Դուք անընդհատ ինձ ընդհատեք, մենք տեղից չենք շարժվի։
-Էնքան էլ վստահ չեմ, որ ուզում եմ ինչ-որ տեղ գնալ Ձեզ հետ։
-Ի՞նչ գիտեք։ Դուք ամենայն հավանականությամբ կփոխեք Ձեր կարծիքը, երբ պատմեմ իմ կյանքից մի քանի դեպք։ Օրինակ՝ փոքր ժամանակ մարդ եմ սպանել։
-Ի՞նչ։
-Այն ժամանակ ութ տարեկան էի։ Իմ դասարանում Ֆրանկ անունով մի տղա կար։ Դա մի հրաշալի տղեկ էր՝ սիրուն, բարեկիրթ, ժպտերես։ Նա առաջին աշակերտը չէր, բայց առաջադիմում էր բոլոր առարկաներից և հատկապես աչքի էր ընկնում սպորտում։ Իսկ դա միշտ օգնում է գրավելու համադասարանցիների սերը։ Բոլորն ուղղակի պաշտում էին այդ տղային։
-Բացի ձեզնից։
-Ես նրան տանել չէի կարողանում։ Խոստովանեմ, որ ինքս թույլ ու միանգամայն ոչ սպորտային տղա էի։ Եվ ես ոչ մի ընկեր չունեի։
-Տես, է՜,- ժպտաց Անգյուստը։- Ձեզ դեռ մանկուց չեն սիրել։
-Չնայած ձեռքիցս եկածն անում էի, որ ինձ սիրեին։ Բայց որքան էլ ջանում էի, բան դուրս չէր գալիս։
-Ոչ էլ մեծանալուց հետո է բան դուրս գալիս։
-Իսկ Ֆրանկին սիրում էին, դրա համար էլ օրեցօր ես նրան ավելի շատ էի ատում։ Այն ժամանակ դեռ հավատում էի Աստծուն։ Մի անգամ՝ կիրակի երեկոյան, արդեն անկողնում ես սկսեցի ջերմորեն աղոթել։ Դա հենց սատանայից թելադրված աղոթք էր. ես բարձրյալին խնդրում էի սպանել տղային, որին ատում եմ։ Երկար աղաչեցի ես Աստծուն։
-Շատ հեշտ է գուշակել, թե հետո ինչ եղավ։
-Հաջորդ առավոտ մեր դասարան մտավ վշտահար ուսուցչուհին և արցունքն աչքերին տեղեկացրեց, որ այս գիշեր Ֆրանկը հանկարծակի սրտի կաթված է ունեցել և մահացել է։
-Դուք էլ որոշեցիք, որ դա Ձեր մեղքով է։
-Բայց դա իսկապես իմ մեղքով էր։ Որ ես չլինեի, ինչո՞ւ պիտի միանգամայն առողջ տղան հանկարծ սրտի կաթվածից մեռներ։
-Եթե դա այդքան հեշտ լիներ, երկրի վրա կենդանի մարդ չէր մնա։
-Իմ համադասարանցիները լալիս էին, և, ինչպես նման դեպքերում ընդունված է, հնչում էին այնպիսի արտահայտություններ, ինչպես «Միշտ էլ լավագույններն են առաջինը գնում» և այլն։ Իսկ ես մտածում էի. «Իհարկե՝ լավագույնները։ Որ լավագույնը չլիներ, հո էդպես չէի՞ աղոթի»։
-Եվ Ձեր կարծիքով Աստված լսեց Ձեր աղո՞թքը։ Չէ՞ որ Դուք երբեք ոչ մի բանում չեք տատանվում։
-Սկզբում ցնծում էի։ Ես հաղթել եմ։ Էլ էդ Ֆրանկը աչքս չի ծակի։ Բայց շուտով հասկացա, որ տղայի մահը ոչինչ չփոխեց իմ կյանքում։ Իմ համադասարանցիների համար ես առաջվա պես անճոռնի ճուտիկ էի, որին ոչ ոք չէր սիրում։ Իզուր էի կարծում, թե ինձ համար կարևորը իմ հակառակորդից ազատվելն է։ Ես խոր մոլորության մեջ էի։ Ֆրանկին մռացան, բայց ես ամենևին էլ նրա տեղը չբռնեցի։
- Զարմանալու բան չկա։ Դուք բացարձակապես ոչ մի կաթիլ հմայք չունեք։
-Որոշ ժամանակ անցավ, և ես խղճի խայթ զգացի։ Եթե կարողանայի նվաճել համադասարանցիներիս սերը, չէի զղջա արածս հանցագործության համար։ Բայց ինձ տանջում էր միտքը, որ Ֆրանկին իզուր եմ սպանել։
-Այդ օրվանից քարշ եք գալիս օդանավակայաններում և ամեն պատահած մարդու պատմում եք Ձեր հոգեկան տանջանքների մասի՞ն։
-Ամեն ինչ այդքան էլ հեշտ չէ, որքան Դուք եք կարծում։ Ես ամաչում էի, բայց ամենևին չէի տառապում։
-Երևում է, հերիքել է առողջ բանականությունը՝ Ձեզ մեղավոր չզգալու համար։
-Նորից սխալվեցիք։ Ոչ մի վայրկյան չեմ կասկածել, որ ես եմ սպանել տղային։ Բայց իմ մանկական գիտակցությունը դեռ պատրաստ չէր նման իրադրության։ Ինչպես գիտեք, մեծերը սովորեցնում են երեխաներին բարևել և արգելում են քիթը փորել։ Բայց չեն ասում, որ չի կարելի սպանել փոքրիկ ընկերներին։ Ահա՝ ես էլ խղճի այնպիսի խայթ էի զգում, ինչպիսին կզգայի, եթե ցուցափեղկից կոնֆետ գողացած լինեի։
-Եթե կորցրել եք հավատը, ինչո՞ւ եք շարունակում Ձեզ Ֆրենկի մահվան մեջ մեղավոր համարել։
-Հավատը ամրացնում է մարդկային հոգին և նրան հսկայական ուժ է տալիս։ Անկախ նրանից, Աստված գոյություն ունի, թե՝ ոչ։ Ես անյքա՜ն համոզիչ էի աղերսում աստծուն՝ Ֆրանկին զրկելու կյանքից։ Հավատս կորցնելով՝ կորցրի նաև իշխանությունս։
-Ի՜նչ երջանկություն, որ այլևս չեք հավատում և արդեն չեք կարող…
-Այո՛, դրա համար էլ երկրորդ սպանությունն ինձ այդքան էլ հեշտ չհաջողվեց։
-Ախ, սպանությունների շա՞րք է եղել։
-Միայն առաջինն է հաշիվ։ Եթե դու մարդասպան ես, մեղքի զգացումը չի ավելանում զոհերի թվից։ Կարևոր չէ՝ որքան ես սպանել՝ մեկ թե հարյուր մարդու։ Հենց մեկին սպանես, արդեն հարյուրին էլ կարող ես։
-Իհարկե։ Ինչո՞ւ քեզ զրկես փոքրիկ հաճույքներից։
-Տեսնում եմ՝ ինձ լուրջ չեք վերաբերվում։ Ծիծաղում եք վրաս։
-Եթե հավատում եք, որ սպանել եք Ձեր համադասարանցուն, էդքան էլ մեծ հանցագործ չեք։
-Դուք ճիշտեք, ես մեծ թափ չունեցող մանր հանցագործ եմ։
-Ո՛նց եմ սիրում էդ ինքնաքննադատությունը։
-Այո, ես ընդամենը երկու մարդ եմ սպանել։
-Ընդամեը երկուսին։ Մեսյե, այնքան էլ փառասեր չեք։
-Համաձայն եմ։ Ես ավելի մեծ գործերի համար էի ծնված։ Բայց ինձ շփոթեցրեց մեղքի անիծյալ չարքը, որ խանգարեց ինձ իրագործելու իմ գերագույն առաքելությունը։
-Մեղքի չա՞րքը։ Կարծում էի՝ սովորական զղջում եք ապրել։
-Ֆրանկի սպանությունից հետո՝ այո։ Բայց հետո միշտ տանջում էր մեղքի զգացումը։
-Դա երկրո՞րդ սպանությունից հետո սկսվեց։ Ո՞նց եղավ։ Մարդու վրա թուղթուգի՞ր արեցիք։
-Զուր եք ծաղրում։ Մեղքի զգացումն առաջացավ, երբ հավատս Աստծո նկատմամբ կորցրի։ Իսկ Դուք հավատացյա՞լ եք։
-Ոչ։ Իմ ընտանիքում հավատացյալներ չկային։
-Հետաքրքիր է, որ հավատի մասին խոսում են, ինչպես կխոսեին հեմոֆիլիայի մասին։ Իմ ծնողները նույնպես հավտավոր չէին, բայց դա ինձ չխանգարեց հավատացյալ լինել։
-Բայց հիմա աթեիստ եք, չէ՞։
-Այո, ես կորցրի հավատս մի դեպքից հետո, մի հիմար դեպքից, որը հիմնովին շրջեց իմ կյանքը։
-Այսինքն՝ Դուք ուժեղ հոգեկան ցնցում եք ապրել։
-Այո, այդպես էլ կարելի է ասել։ Այն ժամանակ ես տասներկուսուկես տարեկան էի։ Ապրում էի տատիկիս ու պապիկիս հետ։ Տանը երեք կատու կար, և իմ պարտականությունների մեջ էր մտնում նրանց համար կեր պատրաստելը։ Պիտի բացեի ձկան պահածոն և խառնեի բրնձի հետ։ Զզվելի գործ է։ Ձկան մենակ տեսքից ու հոտից արդեն սիրտս խառնում էր։ Բայց ինձնից պահանջում էին, որ երկա՜ր մանրացնեմ ձուկը, մինչև բրնձի հետ միատարր զանգված դառնա, թե չէ կատուները չեն ուտի։ Ես փակում էի աչքերս ու փակ աչքերով, ուշաթափության եզրին, ձեռքերով խառնում ու խառնում էի շիլան։ Հերիք էր՝ մատներով դիպչեի չափից ավելի եփած ձուկուբրնձին, որ սիրտս խառներ։
-Ձեզ հնարավոր է հասկանալ։
-Ես հո մի տարի՞ չեմ պատրաստել այդ զզվելի խառնուրդը։ Բայց մի անգամ անսպասելի բան կատարվեց։ Ես այդ ժամանակ տասներկուսուկես տարեկան էի։ Աչքերս բացեցի ու նայեցի կատվի այդ խառնակերին, որ իմ ձեռքով էի պատրաստել։ Փսխանքը տեղնուտեղը հասավ կոկորդիս, բայց կարողացա պահել։ Էստեղ հանկարծ էդ զիբիլը ակամա խցկեցի բերանս ու կուլ տվեցի։
-Թո՛ւ։
- Բոլորովին էլ ոչ։ Ոչ։ Ինձ թվաց, թե ավելի համեղ բան երբևէ չեմ կերել։ Ես տկար երեխա էի, ում դժվար էր սեղանի շուրջ նստեցնել, և ինձ զոռով էին կերակրում։ Իսկ էստեղ ես հաճույքով կերա կենդանիների համար պատրաստված այդ զզվելի շիլան։ Դրանից հետո ես սարսափով գիտակցեցի, որ էլի եմ ուզում այդ ձկնային խառնուրդից, և սկսեցի բռերով խոթել բերանս։ Երեք կատուները վախեցած նայում էին, թե ինչպես էիրենց ճաշն անհետանում իմ ստամոքսում։ Բայց ես նրանցից որքան ավելի ուժեղ ցնցում ապրեցի. հասկացա, որ կատուներից ոչնչով չեմ տարբերվում։ Ես հասկանում էի, որ հարձակվել եմ կատվի կերի վրա ոչ իմ կամքով։ Ինձ ինչ-որ թշնամի ուժ ստիպեց դա անել։ Ի վերջո ամբողջ ամանը՝ մինչև վերջին փշուրը կերա։ Կատվի ընտանիքն այդ օրը քաղցած մնաց։ Իմ անկման վկաները միայն կատուներն էին։
-Զվարճալի պատմություն է։
-Սարսափելի պատմություն է, որովհետև այդ օրվանից ես հավատս կորցրի։
-Տարօրինակ է։ Ես հավատացյալ չեմ, բայց դրանց մեջ կապ չեմ տեսնում։ Ինչո՞ւ կատվի կերի նկատմամբ բացված ախրժակը Ձեզ ստիպեց կասկածել Աստծո գոյությանը։
-Ի՞նչ կապ ունի կատվի կերի նկատմամբ ախորժակը։ Իմ մեջ նստած թշնամին ինձ ստիպեց կուլ տալ դա։ Մինչ այդ լռում էր, իսկ այդ պահին հանկարծ ցույց տվեց որ հազար անգամ ուժեղ է Աստծուց։ Եվ ես հավատս կորցրի ոչ թե նրա գոյության, այլ նրա հզորության նկատմամբ։
-Ուրեմն՝ առաջվա պես հավատում եք, որ Աստված կա՞։
-Այո՛, քանի որ ես ամեն օր անպատվում եմ նրան։
-Իսկ ինչո՞ւ եք նրան անպատվում։
-Որ ստիպեմ գոնե ինչ-որ կերպ պատասխանել իմ անեծքներին։ Բայց չի պատասխանում. ոնց որ թե հեչ սեփական արժանապատվության զգացում չունի։ Նույնիսկ մարդիկ էդքան ամորֆ չեն, որքան նա։ Աստված բացարձակ ոչնչություն է։ Տեսա՞ք։ Ես նրան անպատվում եմ, իսկ ինքը լռում է։
-Ի՞նչ եք ուզում նրանից։ Որ Ձեզ շանթահա՞ր անի։
-Դուք նրան Զևսի հետ եք շփոթում, մեսյե՛։

-Ասենք, թե։ Հիմա՝ ի՞նչ եք ուզում. որ Ձեզ վրա մորեխի անձրև՞ թափի, թե որ Կարմիր ծովի ջրերը Ձեզ կուլ տան։
-Ձե՜ռ եք առնում։ Եթե իմանայիք, թե որքան դառն է համոզվելը, որ աստված անզոր է, իսկ ներքին թշնամիդ՝ ամենազոր… Մինչ այդ օրը ես հավատում էի, որ մի տեղ՝ երկնքում ապրում է իմ նկատմամբ անչար ու բարերար Տիրակալը, բայց հիմա հասկացա, որ գտնվում եմ իմ մեջ նստած դաժան բռնակալի ամբողջական տիրապետության տակ։
-Հա՝ ի՞նչ անենք. կատվի կեր կուտեք։ Ի՞նչ մի մեծ բան է։
-Ձեզ հետ նման բան պատահե՞լ է։
-Ո՛չ։
-Բա՝ Դուք ի՞նչ գիտեք։ Հավատացե՛ք, որ դա սարսափելի է. կատվի ճաշը խժռե՜լ։ Նախ և առաջ դա զզվելի է. դրանից հետո սկսում ես քեզ ատել։ Նայում ես քեզ հայելու մեջ ու մտածում. «Էս փսլնքոտը մի ողջ աման կատվի գարշանք է խժռել»։ Ու զգում ես, որ լրիվ կախված ես մութ ու ատելի մի ուժից, որ բուն է դրել քո փորում ու բարձր ծիծաղում է վրադ։
-Դա դև՞ն է։
-Ինչ անուն ուզում եք՝ տվեք։
-Ինձ համար մեկ է՝ անունն ինչ է։ Ես ո՛չ Աստծուն եմ հավատում, ո՛չ սատանային։
-Իսկ ես հավատում եմ թշնամուն։ Աստված կա, թե չկա՝ դեռ պետք է ապացուցել, իսկ նրա ամենազորությունն ընդհանրապես կասկածելի է։ Այնինչ ներքին թշնամին ամեն առիթով հիշեցնում է իր մասին, և նրանից փախչելու տեղ չունես։ Ես նրան հավատում եմ, որովհետև անընդհատ, գիշեր-ցերեկ ոտքիս տակ է ընկնում։ Այդ թշնամին ներսից քանդում է այն ամենը, ինչ հնարավոր է քանդել։ Նա Ձեր կամքին հակառակ մերկացնում է այն որդնածությունը, որ թաքնված է ամեն իրի, ամեն մարդու մեջ։ Նա տեսանելի է դարձնում Ձեր մեջ եղած ամենաստորը, դրա հետ էլ՝ Ձեր ընկերների ստորությունը։ Այդ թշնամին կարող է Ձեզ տանջահար անել մեկ օրում։ Դա կարող է ստիպել՝ ատեք ինքներդ Ձեզ։ Ու եթե բախտ եք ունենում հանդիպելու աստվածային գեղեցկության մի անծանոթուհու, այդ թշնամու հրամանով Դուք նրա երկնային դիմագծերում նկատում եք մահվան կնիքը։
-Այդ նա՞ է ձանձրացնում իր խոսելով, երբ օդանավակայանում ինքնաթիռին սպասելիս փորձում ես կարդալ։
-Այո՛, Ձեր դեպքում՝ նա է։ Հնարավոր է՝ նա Ձեզնից դուրս գոյություն չունի։ Ձեզ թվում է՝ նստած է կողքիդ, բայց նա թաքնված է Ձեր գլխում կամ ստամոքսում և խանգարում է, որ կարդաք։
-Ո՛չ, մեսյե։ Ես ներքին թշնամի չունեմ։ Ես միանգամայն ռեալ թշնամի ունեմ, որն իմ կողքին է։ Դուք եք։
-Ձեզ թվում է՝ այդպես է։ Բայց ես գիտեմ, որ իմ ներքին թշնամին նստած է իմ մեջ և ինձ մեղքի զգացում է ներշնչում։
-Մեղք՝ ինչի՞ համար։
-Նրա համար, որ իրեն չեմ խանգարել ինձ հաղթելու։
-Եվ Դուք արյունս պղտորում եք միայն նրա համար, որ երեսուն տարի առաջ կատվի ճա՞շ եք կերել։ Դուք պարզապես խելագար եք, մեսյե՛։ Ձեզ նմաններին պիտի բժիշկները բուժեն։
-Ի՜նչ հոգատարություն իմ առողջության նկատմամբ։ Բայց ես Ձեր մասնակցության կարիքը չունեմ։ Ես Ձեզ փնտրել-գտել եմ, որ վարակեմ իմ հիվանդությամբ։
-Դուք դրանից հաճո՞ւյք կստանաք։
-Հսկայական։
-Թե՝ ո՛նց Ձեր աչքովն ընկա…
-Այո՛, սիրելիս, Ձեր բախտը չի բերել։
-Շնորհակալություն, որ գոնե զգուշացրիք։
-Վստահ եմ, որ դրա համար չեք զղջա։ Մարդ երբեմն մտածում է՝ իր ինչին է պետք, բայց գլխին թափված դժբախտությունը կարող է թեթևություն բերել։
-Զարմանալի է, թե ինչպես են բոլոր գլուխ տանողներն աշխատում իրենց արդարացում գտնել։ Կորեացի փիլիսոփա Լի Խվանը դա անվանել է մոծակի երգ։ Եթե մոծակը Ձեզ կծել է, արդեն ինքնին տհաճ է, բայց մոծակին դա քիչ է. դեռ ականջիդ պիտի բզզա իր «Բըզզ»-ը։ Եվ չկասկածեք, նա մոտավորապես երգում է, թե՝ «Ես Ձեր օգուտի համար եմ կծում Ձեզ»։ Եթե գոնե լուռ կծեր…
-Ձեր համեմատությունը մոծակի հետ ավելի քան տեղին է։ Ինձ հետ հանդիպումից հետո Դուք էլ քոր կունենաք։
-Որքան հասկացա, վաղ թե ուշ, այնուամենայնիվ, ինձնից պոկ կգաք։ Դա արդեն հուսադրող է։ Կարելի՞ է իմանալ՝ երբ եք ծրագրել ինձ հանգիստ թողնել։
-Երբ կատարեմ առաքելությունս։
-Ախ, Դուք կպել եք ինձ, որովհետև ինչ-որ առաքելությո՞ւն եք կատարում։ Հարկավոր էր մեսիաների դեմ օրենք ընդունել։ Սիրելի՛ պարոն, ես Ձեր քարոզների կարիքը չունեմ։
-Իսկապես՝ կարիքը չունեք։ Դուք մի բանի կարիք ունեք. որ ես Ձեզ վարակեմ իմ հիվանդությամբ։
-Իսկ ի՞նչ կարիք կա առողջ մարդուն հիվանդ դարձնելու։
-Նախ՝ Դուք էնքան էլ առողջ չեք։ Հրաշալի գիտեք, որ ներսից մի բան Ձեզ կրծում է։ Այ՛, դրա համար էլ Ձեզ անհրաժեշտ է հիվանդանալը։ Պասկալը մի տեքստ ունի, որին հրաշալի վերնագիր է տվել. «Աղոթք առ այն, որ հիվանդություններն օգուտ բերեն»։ Հիվանդություններն իսկապես էլ կարող են օգուտ բերել։ Ահա, թե ինչու հարկավոր է, որ հիվանդանաք։ Եվ ես այստեղ եմ նրա համար, որ Ձեզ շնորհեմ այդ ողորմածությունը։
-Չափազանց բարի եք։ Բայց Ձեր նվերը Ձեզ պահեք։ Ինձ դա պետք չէ։
-Միևնույն է, առանց ինձ չեք բուժվի։ Հայտնի աքսիոմի համաձայն՝ մինչև չհիվանդանաս, չես ապաքինվի։
-Եվ Ձեր կարծիքով, ինչի՞ց պիտի ապաքինվեմ։
-Ինչո՞ւ եք Ձեզ խաբում։ Չէ՞ որ շատ վատ եք զգում, Ժերո՛մ Անգյուստ։
-Ինչի՞ց ենթադրեցիք։
-Էնքա՜ն բան գիտեմ Ձեր մասին։
-Գաղտնի գործակալությունո՞ւմ եք աշխատում։
-Այո։ Եղածներից ամենագաղտնիում։
-Ո՞վ եք Դուք։
-Իմ անունը Տեքսել է։ Տեքստոր Տեքսել։
-Էլի Ձերն եք կրկնում։
-Ես հոլանդացի եմ։

Ժերոմ Անգյուստն ականջները ձեռքերով փակեց։ Հիմա մենակ հեռավոր ու ոչ պարզ թույլ աղմուկ էր լսում գլխում, ինչպիսին լսվում է մետրոյում՝ գնացքների մեջ ընդմիջումների ժամանակ։ Միանգամայն տանելի վիճակ է։ Ժերոմը տեսնում էր, որ այդ կպչունի շուրթերը շարունակում են շարժվել։ «Այ քեզ ցնդած,-մտածեց հետապնդվողը,- խոսում է, թեպետ գիտի, որ չեմ լսում։ Խոսելացավ ունի։ Բայց ինչո՞ւ է ժպտում ու ինձ հաղթողի պես նայում։ Չէ՞ որ ես եմ հաղթել, որովհետև չեմ լսում իրեն։ Ե՛ս պիտի ժպտամ։ Բայց ես չեմ ժպտում, ինքն է ժպտում։ Ինչո՞ւ»։
Այսպես մի քանի րոպե անցավ։ Շուտով Անգյուտը հասկցավ, թե ինչու է Տեքսելը ժպտում։ Ձեռքերն սկսեցին ցավել, և ամեն րոպե ցավն ավելի ուժեղ էր դառնում։ Մինչ այդ Ժերոմն առիթ չէր ունեցել այդքան երկար ժամանակով ձեռքերով ականջները փակելու, և չգիտեր՝ ինչով է դա հղի։ Իսկ տանջողը գիտեր, որ իր զոհի ձեռքերը շուտով կցավեն։ «Ես առաջինը չեմ, ում նա ժամերով գժվացնում է իր զառանցանքով։ Եվ ես առաջինը չեմ, ով ահա այսպես խցանում է ականջները, որ նրան չլսի։ Դրա համար էլ չարախնդում է։ Դրան նա սովոր է և գիտի, որ երկար չեմ դիմանա։ Այ քեզ տականք։ Այ քեզ այլասերված»։

Եվս մի քանի րոպե անց ձեռքերի, ուուսերի ցավն անտանելի դարձավ։ Ցավը չտանելով՝ ձեռքերն իջեցրեց ու թեթեևացած շունչ քաշեց։
-Ըհը, հանգիստ նկատեց հոլանդացին։
-Ձեր զոհերը միշտ այսպե՞ս են անում։
-Նույնիսկ եթե Դուք իմ առաջինը լինեիք, ես գիտեի, որ շուտով կհանձնվեք։ Գիտե՞ք՝ ինչ է խաչելությունը։ Ձեր կարծիքով ինչի՞ց է տանջվում ու մեռնում խաչվածը։ Սովորական մեխերի՞ց, որ ծակում են նրա ձեռքերն ու ոտքերը։ Ամենևին։ Ամենասարսափելին ձեռքրը վեր պահելն է։ Ի տարբերություն ուրիշ կաթնասունների, ինչպես, օրինակ, համրուկն է, մարդն ի վիճակի չէ երկար այդ դիրքով մնալու։ Եթե նրան ստիպես չափազանց երկար ժամանակ ձեռքերը վեր պահել, կմեռնի։ Ես, իհարկե, մի քիչ չափազանցնում եմ. ձեռքերից կախված մարդը կարող է մեռնել նաև շնչահեղձությունից։ Դուք չէիք մեռնի։ Բայց շատ վատ զգացիք ու ցավին չդիմացաք։ Տեսնո՞ւմ եք՝ ինձնից պրծում չունեք։ Ես ամեն ինչ կանխատեսել էի։ Ձեր կարծիքով, ինչո՞ւ եմ որոշել Ձեր հենց լսողության վրա ազդել։ Ոչ միայն՝ որովհետև այդպես ոչ մի օրենք չեմ խախտում։ Զգայութունների բոլոր օրգաններից ամենաանպաշտպանը լսողությունն է։ Աչքը կոպ ունի, քիթը կարելի է փակել գարշահոտի դեպքում, և դա բոլորովին ցավոտ չէ։ Հոտած կերակուրից փրկում է սննդից հրաժարումը, որ միայն օգտակար է։ Տհաճ հպումներից պաշտպանում է օրենքը։ Եթե մեկնումեկը Ձեր կամքին հակառակ դիպչել է Ձեզ, իրավունք ունեք ոստիկան կանչելու։ Մարդու ամենաթույլ ու չպաշտպանված օրգանը լսողությունն է՝ նրա ականջները։
-Ամենևին։ Կեսի գնդիկները կան։
-Դե իհարկե, Կեսի գնդիկները։ Մարդու ամենաերևելի գյուտը։ Բայց Ձեր ճանապարհորդական պայուսակում չկան, չէ՞։
Օդանավակայանում դեղատուն կա։ Հիմա կգնամ, կառնեմ։
-Իմ խեղճ ընկեր, մի՞թե կարծում եք, թե ես դրանք բոլորը չեմ գնել նախքան Ձեր բկից բռնելը։ Ասացի, չէ՞, որ ամեն ինչ կանխատեսել եմ։ Ուզո՞ւմ եք իմանալ՝ ինչ էի ասում, երբ ականջները փակած, նստած էիք։
-Ո՛չ։
-Բայց ես, միևնույն է, կասեմ։ Ասում էի, որ մարդը ամրոց է, իսկ նրա զգայությունների օրգանները՝ դռներ։ Եվ լսողությունը ամենից վատ պաշտպանվածն է։ Ահա, թե ինչու Դուք պարտվեցիք։
-Այս դեպքում պարտությունն ամենևին էլ չի նշանակում հակառակորդի հաղթանակ։ Անկեղծ ասած, ես չեմ հասկանում՝ Դուք դրանից ի՞նչ շահեցիք։
-Վերջին հաշվով, մեկ է, կշահեմ։ Մի՛շտապեք։ Դեռ լիքը ժամանակ ունենք։ Ձեր չվերթը կարող են մինչև անսահմանություն հետաձգել։ Որ ես չլինեի, ոչ էլ կնստեիք գիրքն առած, իբր թե կարդում եք։ Իմ շնորհիվ ինչքա՜ն հետաքրքիր բաներ իմացաք։
-Հա՜, Ձեր փոքրիկ համադասարանցու, այսպես ասած, սպանության մասին, կատվի կերի մասին… Ենթադրում եք, որ էս տեսակ հիմարությունը կարող է մեկնումեկին հետաքրքրե՞լ։
-Պատմությունը միշտ լավ է սկզբից սկսել, չէ՞։ Ահա՝ տասներկուսուկես տարի, կատվի գարշանքն ուտելուց հետո, ես Աստծո հանդեպ հավատս կորցրի, և ձեռք բերեցի թշնամի, այսինքն՝ ինքս ինձ, կամ, ավելի ճիշտ, անհայտ մի հակառակորդի, որ թաքնվում է մեզնից յուրաքանչյուրի աղիներում։ Դրանից հետո ինձ համար աշխարհը շուռ եկավ։ Մինչ այդ ես թուլակազմ ու գունատ որբ տղա էի, որ հանգիստ ապրում էր տատիկի ու պապիկի հետ։ Այդ ճակատագրական օրվանից ինձ տանջում են ամեն տեսակ վախերն ու անհաղթահարելի քաղցը։
-Եվ Դուք առաջվա պես կատվի կերի վրա՞ էիք։
-Ոչ միայն։ Ես երկու թշերս լցնում էի այն ամենով, ինչով սնվում էին իմ տատիկն ու պապիկը։ Եվ որքան շատ էր ինձ զզվանք պատճառում կերը, այնքան ագահորեն էի ես հարձակվում դրա վրա։
-Հոլանդական խոհանոցում շատ բան կարող է զզվանք պատճառել։
-Այդպես է, չեմ վիճում։ Դրա համար էլ շատ էի ուտում։
-Բայց էնքան էլ ճարպակալած չեք։
-Որովհետև ինձ հոգեկան ցավն է կրծում։ Երիտասար ժամանակվա պես տառապում եմ մեղքի ծանր զգացումից։
-Ի՞նչ մեղք։
-Մի՞թե ենթադրում եք, որ մեղքի զգացումի բարդույթով հիվանդ մարդկանց լուրջ առիթ է պետք։ Իմ ներքին թշնամին արթնացավ, երբ ես կատվի կեր էի խժռում, բայց դա կարող էր պատահել և ուրիշ առիթով։ Եթե քեզ վիճակված է հիվանդանալ մեղքի զգացումի բարդույթով, առիթ միշտ էլ կգտնվի։ Դրանից պրծում չկա։ Դա քո ճակատագիրն է։ Յանսենիզմը1 նույնպես հոլանդական հայտնագործություն է։
-Այո, ինչպես նաև կոկոսի յուղը և ուրիշ զզվելի բաներ։
-Բայց ես պաշտում եմ կոկոսի յուղը։
-Բա՝ ո՜նց։
-Բայց յանսենիզմն ու դրա անզիջումությունն ավելի շատ եմ սիրում։ Միայն այդպիսի անարդար ուսմունքը կարող էր ինձ գրավել։ Այս տեսությունն ընդունակ է անկեղծ դաժանության։ Ճիշտ սիրո պես։
-Ո՞ր սատանան ինձ դրդեց ընկնել այնպիսի կպչուն մի յանսենիստի ձեռքը, ինչպիսին Դուք եք։
-Ո՞վ իմանա, գուցե սա նո՞ւյնպես ճակատագիր է։ Մի գուցե Դուք լույս աշխարհ եք եկել միայն նրա համար, որ վաղ թե ուշ հանդիպեք ինձ։
-Երդվում եմ՝ այդպես չէ։
-Ի՞նչ գիտեք։
-Իմ կյանքում ավելի կարևոր բաներ էլ են եղել։
-Օրինա՞կ։
-Ես չեմ ուզում Ձեզ դրանք պատմել։
-Իզուր։ Հիմա ես Ձեզ իմ գաղտնիքը կբացեմ, Ժերոմ Անգյուստ։ Եթե ուզում եք, որ լռեմ, ինքներդ խոսեք։ Հիշեք այս սկզբունքը։ Դա կարող է Ձեզ փրկել։
-Ինչի՞ց։
-Հիմա կհասկանաք։ Պատմեք Ձեր կնոջ մասին, մեսյե։
-Ի՞նչ իմացաք, որ ամուսնացած եմ։ Ես մատանի չեմ դնում։
-Բայց Դուք անուղղակիորեն հաստատեցիք, որ ամուսնացած եք։ Դե, պատմեք Ձեր կնոջ մասին։
-Այդ մասին խոսք անգամ չի կարող լինել։
-Ինչո՞ւ։
-Ձեզ հետ նրա մասին չեմ ուզում խոսել։
-Ուրեմն՝ նրան չեք սիրում։
-Սիրում եմ։
-Ո՛չ։ Սիրող մարդը կարող է ժամերով խոսել իր սիրո առարկայի մասին։
-Ի՞նչ եք հասկանում… Ես համոզված եմ, որ Դուք ոչ ոքի չեք սիրում։
-Սիրում եմ։
-Դե, անվերջ խոսեք Ձեր սիրո առարկայի մասին։
-Ես սիրում եմ կանանցից ամենահրաշագեղին։
-Բա՝ ի՞նչ եք անում այստեղ։ Ինչո՞ւ եք քարշ գալիս այս օդանավակայանում։ Սա աններելի է. Դուք պիտի լինեիք նրա կողքին։ Ինչո՞ւ եք ձանձրացնում անծանոթ մարդկանց, փոխանակ վայելեք նրա ընկերակցությունը։
-Նա ինձ չի սիրում։
-Է, աշխատեք նրան սիրաշահել, փոխանակ կողմնակի մարդկանց գլուխը տանեք։
-Ես արդեն փորձել եմ։
-Է, նորից փորձեք։
-Անօգուտ է։
-Խղճուկ անկարո՜ղ…
-Ես գիտեմ, որ դա արդեն անօգուտ է։
-Եվ Դուք ուզում եք հավատացնել, որ սիրո՞ւմ եք նրան։
-Նա մեռել է։
-Ա՛հ…

Ծամածռությունն աղավաղեց Ժերոմի դեմքը, և նա լռեց։
-Ես նրան սիրում էի, երբ կենդանի էր։ Ես դա ընդգծում եմ, որովհետև կան տղամարդիկ, որ ընդունակ են սիրելու միայն մեռած կանանց։ Շատ ավելի հարմար է սիրել մի կնոջ, ում երբեք կենդանի չես տեսել։ Բայց ես սիրում էի նրան, որովհետև կենդանի էր, բոլոր կենդանիներից ամենակենդանին։ Այսօր էլ նա ինձ համար ավելի կենդանի է, քան շուրջն ամեն ինչ։
Երկուսն էլ մի րոպե մտքերի մեջ ընկան։
-Մի՛ տխրեք, Ժերոմ Անգյուստ։
-Դուք իրավացի եք։ Ես ի՞նչ գործ ունեմ Ձեր հանգուցյալ կնոջ հետ։
-Ես չասացի, թե նա իմ կինն էր։
-Առավել ևս չարժե արցունք թափել և դա ողբերգականորեն ընդունել։
-Ձեր կարծիքով այդ կորուստը կարող է կատակի առի՞թ լինել։
-Հիշեցնեմ, որ ինքներդ ինձ խորհուրդ տվեցիք չտխրել։
-Խնդրում եմ ուշադրություն դարձնեք մի նրբերանգի. Ես Ձեզ խնդրում եմ չտխրել։
-Այդ դեպքում ես կլռեմ։
-Ավելի վատ Ձեզ համար։ Այդ դեպքում ես կխոսեմ։ Այդ կնոջը ես հանդիպել եմ քսան տարի առաջ։ Այն ժամանակ մի քսան տարեկան էի, նա՝ նույնքան։
Կյանքումս առաջին անգամ ես գլուխս կորցրի աղջկա համար։ Մինչ այդ իմ բոլոր մտքերն ու զգացմունքները զբաղեցնում էր միայն մեղքի զգացումի բարդույթը։ Ես կենտրոնացած ուսումնասիրում էի սեփական պորտս, անընդհատ տառապում էի, ամեն տեսակ զիբիլ էի խժռում, հետո հետևում էի օրգանիզմիս՝ դրան հակազդելուն և ավելի ու ավելի էի հեռանում արտաքին աշխարհից։ Տատիկս ու պապիկս գնացել էին այն աշխարհ և ինձ թողել էին ինչ-ինչ կապիտալ։ Էդքան չկար, որ լեն ու բոլ ապրեի, բայց լրիվ հերիքում էր, որ երկար տարիներ խաղաղ գոյատևեի։ Գնալով ավելի քիչ էի մարդկանց հետ շփվում։ Օրերս անցնում էին Պասկալ կարդալով ու խժռելով։
-Բա ո՞ւր կորան երեք կատուները։
-Մեռան՝ սերունդ չթողնելով։ Նրանց մահից հետո ես մի քանի ամիս ձկան պահածո էի ուտում, որ տատիկն ու պապիկը նրանց համար էին պահում։ Իսկ երբ պահարանը դատարկվեց, ու Հոլանդիան էլ ինձ ձանձրացրեց, ես որոշեցի աշխարհը տենել։ Եվ բնակություն հաստատեցի Փարիզում՝ մետրոյի «Թոլ Ռուայալ» կայարանից ոչ հեռու։
-Ֆրանսիական խոհանոցն ավելի էր Ձեր ճաշակով, քան հոլանդակա՞նը։
-Ո՛չ, Փարիզում ավելի լավ բաներ չեն ուտում, քան Հոլանդիայում։ Բայց ես ինձ համար ուրիշ հետաքրքրություններ գտա։ Այստեղ էլ հանդիպեցի աշխարհի ամենագեղեցիկ աղջկան։
-Դա արդեն հիմարություն է։ Գուշակեմ՝ որտեղ եք նրան հանդիպել։ Լյուկսենբուրգյան այգո՞ւմ։
-Ոչ, գրեզմանատանը։
-Պարզ է, Պեր-Լաշեզի գերեզմանատանը։ Ռոմանդիկ հանդիպումների դասական վայրը։
-Բոլորովին էլ՝ ոչ։ Մոնմարտի գերեզմանոցում։ Հատկանշական է, որ ես հանդիպեցի նրան դիակների մեջ։
-Ես այդ գերեզմանոցում չեմ եղել։
-Դա Փարիզի ամենագեղեցիկ գերեզմանոցն է։ Եվ այնտեղ այնքան մարդաշատ չէ, որքան Պեր-Լաշեզում։ Այնտեղ մի գերեզման կա, որին ես չեմ կարող առանց արցունքների նայել։ Չգիտեմ՝ ով է այնտեղ թաղված։ Բայց հուշարձանը մի աղջկա քանդակն է, որ հակվել է և դեմքը սեղմել հողին։ Երեսը չի երևում։ Մեր առջև միայն խելամիտ կիսամերկ մարմին է, փխրուն մեջք, փոքրիկ ոտք. Նրբագեղ ծոծրակ։ Նրա մարմինը քրտնապատ է՝ որպես մահվան անխափան նշան։
-Մռայլ պատկեր է։
-Չէ, հիասքանչ է։ Մանավանդ որ իմ սիրուն ես հանդիպել եմ այդ հուշարձանի մոտ։ Նա հիանում էր դրանով, իչպես ես։ Նա այդ նույն կազմվածքն ուներ, ինչ քանդակը։ Մեջքի կողմից նայած՝ հնարավոր էր երևակայել, որ այդ երիտասարդ աղջիկը շուտափույթ մահվան կանխազգացումով եկել էր հիանալու սեփական դիմանկարով իր ապագա գերեզմանի մոտ։ Նրա հետ ծանոթանալու համար հարցրի՝ ինքը չէ՞ արդյոք այս հուշարձանի բնորդը։ Բայց ես միանգամից նրան դուր չեկա։
-Զարմանալու բան չկա։
-Ի՞նչ եք ուզում ասել։
-Ինձ էլ միանգամից դուր չեկաք։ Էլ չեմ ասում, որ Ձեր հարցը բավականին անտակտ էր։
-Այո, քրտինքով պատած աղջիկը շատ սիրուն էր։
-Հա, գերեզմանի վրա։
-Հետո՞ ինչ։ Մահվան մեջ ոչ մի անպարկեշտ բան չկա։ Բայց կենդանի աղջիկն ինձ խելապակաս համարեց և նույնիսկ պատասխանի չարժանացրեց։ Փոխարենը ես տեսա նրա դեմքը։
Եվ սիրահարվեցի նրան մեկընդմիշտ։ Հնարավոր չէ բացատրել, թե ինչու հանկարծ որոշ դեմքեր, այսինքն՝ ամենասովորական աչքերը, բերանն ու քիթը, ստվերում են այն ամենը, ինչ մինչ այդ կյանքում ունեիք։ Եվ Դուք արդեն կյանքում ոչինչ չեք նկատում այդ դեմքից բացի, անխոնջ նայում եք նրան՝ հուսալով գուշակել Ձեզ համար միակ կարևոր գաղտնիքը։ Չեմ նկարագրի նրա արտաքինը. եթե նույնիսկ ասեմ, թե նա ուներ շագանակագույն մազեր ու կապույտ աչքեր (իսկ դա հենց այդպես էլ կար), քիչ բան ասած կլինեմ։ Ի՞նչ իմաստ ունի վեպերում հերոսուհիների մանրամասն՝ առանց դետալ անգամ բաց թողնելու նկարագրությունը։ Կարծես դա ինչ-որ բան է տալիս։ Ի՞նչ է, եթե շիկահեր լիներ ու կապուտաչ, ի՞նչը կփոխվեր։ Այդ դեմքի գեղեցկությունը նկարագրելը նույնքան անիմաստ է, որքան սոնատի կամ կանտատի հնչումը բառերով հաղորդելու փորձը։ Իսկ այ սոնատն ու կանտատը կարող էին հաղորդել նրա դեմքի գեղեցկությունը։ Բայց վայ նրան, ով կհանդիպի իր ճանապարհին նման չքնաղ խորհրդավորություն ու հանուն նրա կմոռանա աշխարհում ամեն ինչ։
-Այստեղ առաջին անգամ համաձայն եմ Ձեզ հետ։
-Սրանով էլ մեր փոխըմբռնումը վերջանում է, որովհետև Դուք, իհարկե, չեք կարող հասկանալ, թե ինչ է մարդ զգում, երբ նրան մերժում է իր երազների կինը։ Դե, Ձեր բախտը բերել է. գրավիչ արտաքին ունեք։ Դուք չեք հասկանա՝ ինչ ասել է մեռնել ծարավից, բայց խմելու իրավունք չունենալ, թեև ջուրը՝ամենամաքուր, փրկիչ ջուրը, Ձեր քթի տակ ծփում է։ Դրան հասնելու համար հաղթահարել եք անծայրածիր անապատը, իսկ ջուրը Ձեզ մերժում է։ Դուք, բանից պարզվում է, նրա ճաշակով չեք։ Կարծես թե՝ ջուրն իրավունք ունի մերժելու Ձեզ։ Ա՛յ քեզ լկտիություն։ Չէ՞ որ Ձեր իրավունքն է նրան տենչալու, ոչ թե նրանը՝ Ձեզ, ճիշտ չէ՞։
-Դա բռնացողի հոգեբանություն է։
-Ճիշտ նշանակետին խփեցիք։
-Ի՞նչ։
-Մեր ծանոթության սկզբում ասացի, որ ինչ ուզում եմ, անում եմ։ Քսան տարի առաջ արեցի՝ ինչ ուզեցի։
-Հենց գերեզմանոցո՞ւմ։
-Ձեզ ի՞նչն է ապշեցնում. տե՞ղը, թե հենց գործողությունը։
-Ե՛վ մեկը, և՛ մյուսը։
-Կյանքումս առաջին անգամ էր, որ ես ինչ-որ մեկին ցանկացա։ Ես հո չէի կարող բաց թողնել հնարավորությունը։ Իհարկե, կնախընտրեի յոլա գնալ առանց բռնության։
-Բռնություն՝ ստորացուցիչ հակումներով. ավելի սարսափելի բան կա՞։
-Դուք ճիշտ եք։ Ես ուրախ եմ. որ նրան բռնաբարել եմ այն ժամանակ։
-Ես Ձեզ խնդրեցի փոխել հակումը, բայց ոչ իմաստը։
-Հենց փոխում ես հակումը, փոխվում է նաև իմաստը։ Եվ հետո՝ ես իսկապես չեմ զղջում։
-Կատվի կերն ուտելու համար մեղքի զգացում ունեք, բայց բռնությունը խղճի խայթ չի՞ առաջացնում։
-Ոչ, որովհետև, ի տարբերություն կատվի կերի, բռնությունն ինձ բավարարում էր բերում։ Մոնմարտրի գերեզմանոցում դամբարաններ շատ կան գոթական փոքրիկ տաճարների նման՝ դռնով, նավով, տրանսպերտով ու խորանով։ Դրանցում հանգիստ կարող են տեղավորվել միջին կազմվածքի չորս մարդ։ Մենք ընդամենը երկուսով էինք, ես էլ, ինչպես տեսնում եք, բոլորովին գեր չեմ, իսկ նա ընդհանրապես ցողունի պես բարակ էր։
Բերանը ձեռքով փակեցի ու զոռով քաշ տվի այդպիսի դամբարաններից մեկը։
-Այնտեղ էլ բռնաբարեցի՞ք։
-Ո՛չ։ Ես նրան քարշ տվի այնտեղ, որ թաքցնեմ։ Ժամը մոտ երեկոյան յոթն էր։ Ստիպված էի սպասել մինչև գերեզմանոցի փակվելը։ Այդ գերեզմանոցով զբոսնելիս մեկ անգամ չէ, որ մտածել եմ, թե ինչ կարող եմ անել, եթե փակման ժամանակ քունը գլխիս եղած լինեմ ու ողջ գիշերը մնամ էստեղ։ Հիմա գիտեի՝ ինչ եմ անելու։ Մի ամբողջ ժամ իմ զոհի հետ կանգնեցի դամբարանում՝ նրան ամուր սեղմած ինձ։ Նա կատաղած ուզում էր դուրս պրծնել, բայց ուժը չէր պատում իմ ձեռքից ազատվելու համար։ Ինձ դուր էր գալիս, որ նա վախենում է ինձնից։
-Ինչո՞ւ պիտի ես սա լսեմ։
-Որովհետև, ծերո՛ւկ ջան, ինձնից միևնույն է, պրծում չունեք։ Ինչպես նա՝ այն երեկո։ Մենք լսում էինք, թե ինչպես են գրեզմանոցի պահակներըդուրս հանում դեռ դանդաղող այցելուներին։ Շուտով ամեն ինչ լռեց, լսվում էր միայն մեռյալների շնչառությունը։ Այդ ժամանակ բաց թողեցի աղջկա բերանն ու ասացի, որ որքան ուզում է՝ կարող է գոռալ. միևնույն է՝ ոչ ոք չի լսի։ Քանի որ շատ խելացի աղջիկ էր, չբղավեց։
-Այ քեզ բա՜ն։ Ըստ Ձեզ խելացի աղջիկը նա է, որ լուռումունջ թույլ է տալիս իրեն բռնաբարե՞լ։
-Չէ՜, նա փորձեց փախչել։ Լավ էլ արագ էր վազում։ Ահագին վազել եմ հետևից գերեզմանների արանքով։ Դա ինձ շատ գրգռեց։ Վերջապես թռա վրան ու գետին գլորեցի։ Ես զգում էի նրա վախն ու զայրույթը։ Եվ դա ինձ ավելի շատ էր գրգռում։ Հոկտեմբերն էր։ Գիշերներն արդեն սառն էին։ Ես տիրացա նրան չոր տերևներից գորգի վրա։ Ես կույս էի, իսկ նա՝ ոչ։ Օդը մաքուր էր, զոհն ամբողջ ուժով դիմադրում էր։ Ի՜նչ երանություն։ Հիշելու բան է։
-Լավ, ինչո՞ւ պիտի ես սա լսեմ։
-Արշալույսին ես նորից նրան թաքցրի մի դամբարանում։ Սպասեցի, մինչև պահակները բացեն դարպասները և ծառուղիներում հայտնվեն մարդիկ։ Այդ ժամանակ աղջկան ասացի, որ միասին դուրս կգանք, բայց եթե հանկարծ բղավի, իրեն կայլանդակեմ։
-Ինչպիսի՜ նրբանկատություն։
-Ձեռք ձեռքի տված մենք ուղղվեցինք դեպի ելքը։ Նա մեռելի պես էր քայլում։
-Կեղտոտ նեկրոֆիլ։
-Բայց ես նրան չեմ սպանել, չէ՞։
-Ի՜նչ բարի եք։
-Հենց գերեզմանոցի դարպասից դուրս եկանք և հայտվեցինք Ռաշել փողոցում, հարցրի՝ ինչ է անունը։ Նա թքեց իմ երեսին։ Ասացի՝ ինքն ինձ այնքան է դուր գալիս, որ չեմ կարող իրեն «թքան» կոչել։
-Ախ, դեռ ռոմանտիկ էլ եք…
-Մտա նրա պայուսակը, բայց ոչ մի փաստաթուղթ չգտա։ Ասացի՝ իրավունք չունի քաղաք դուրս գալու առանց փաստաթղթի։ Խորհուրդ տվեց այդ խախտման համար իրեն ոստիկանություն տանել։
-Հումորի զգացում է ունեցել։
-Ես հո հասկանո՞ւմ էի՝ ուր է տանում։
-Շա՜տ խելամիտն եք։
-Անընդհատ չարախնդո՞ւմ եք։
-Ի՜նչ եք ասում։ Ինչպե՞ս կարող եմ ինձ նման բան թույլ տալ։
-Հարցրի՝ ո՞ւր ուղեկցեմ։ Ասաց՝ ոչ մի տեղ։ Հետաքրքիր աղջիկ է, չէ՞։
-Ճիշտ որ։ Ինչո՞ւ զոհը, օրինակ, չընկերանա իրեն բռնաբարողի հետ։
-Բայց պիտի, չէ՞, հասկանար, որ սիրում եմ իրեն։
-Հա, իհարկե։ Չէ՞ որ այնքան քնքուշ էիք հետը։
-Պահը բռնեց ու փախավ։ Այս անգամ չհասա հետևից։ Նա լուծվեց քաքաքի մեջ, և ես չկարողացա նրան գտնել։
-Ինչ ափսոս է։ Այնքան լավ էր սկսել Ձեր սիրավեպը։
-Ես սիրուց ու երջանկությունից գժվում էի։
-Երջանկության առիթ չեմ տեսնում։
-Ինձ հետ մի չտեսնված բան էր կատարվել։
-Չտեսնվա՞ծ։ Դուք խղճուկ բռնություն եք գործադրել։
-Ինձ Ձեր կարծիքը չի հետաքրքրում։
-Ուրեմն՝ ի՞նչ եք ուզում ինձանից։
-Որ ինձ լսեք։
-Դրա համար հոգեվերլուծողներ կան։
-Ինչի՞ս են պետք հոգեվերլուծողները, եթե ամեն օդանավակայանում լիքը պարապներ կան՝ պատրաստ ինձ լսելու։
-Դե, Դուք ում ասես, կստիպեք Ձեզ լսել։
-Ես այդ աղջկան ամեն տեղ էի փնտրում։ Սկզբում հույս ունեի նորից տեսնելու նրան Մոնմարտրի գերեզմանատանը։ Գիշեր-ցերեկ այնտեղ էի։ Բայց նա չէր գալիս։
-Տարօրինակ կլիներ, եթե Ձեր զոհը ուզեր գնալ այնտեղ, ուր իրեն բռնաբարել են։
-Իհարկե, եթե տհաճ հիշողություններ են մնացել։
-Կատակո՞ւմ եք։
-Ո՛չ։
-Դուք հո հիվանդ չե՞ք, որ ենթադրում եք, թե հաճույք եք պատճառել։
-Իմ կարծիքով բռնությունը պիտի շոյի ինքնասիրությունը։ Դա ապացուցում է, որ մարդը պատրաստ է օրենքը զանց առնել հանուն Ձեզ։
-Օրե՞նք։ Մի՞թե խնդիրը միայն օրենքն է։ Մի՞թե այդ դժբախտը մտածում էր օրենքի մասին, երբ Դուք նրան… Հենց Ձեզ պիտի բռնաբարեին, որ հասկանայիք…
-Ես շատ ուրախ կլինեի։ Բայց չգիտես ինչու, ինձ ոչ ոք չի ուզում բռնաբարել։
-Բոլորովին էլ զարմանալի չէ։
-Մի՞թե այդքան անդուր եմ։
-Բանն այդ չէ։
-Բա՝ ի՞նչ է։
-Մի՞թե չեք հասկանում, որ մարդկանց գրոհով եք նվաճում։ Դուք միայն բռնության եք ընդունակ։ Հենց առաջին անգամ աղջկա ցանկացաք, տեղնուտեղը բռնաբարեցիք։ Իսկ հենց ուզում եք խոսել, օրինակ, ինձ հետ, բռնությամբ վզիս եք փաթաթում Ձեր ընկերակցությունը։ Չէ՞ որ դա էլ է բռնություն։ Գուցե ոչ այնքան սարսափելի, բայց, միևնույն է, բռնություն է։ Մի՞թե երբևէ չեք ձգտել հարաբերություններ հաստատել փոխադարձ համաձայնությամբ։
-Ո՛չ։
-Հա՜։
-Ինչի՞ս է պետք ինչ-որ մեկի համաձայնությունը։
-Բայց դա Ձեզ անհամեմատ ավելի շատ ուրախություն կբերի։
-Կոնկրետ ասեք՝ ինչ ուրախություն ի նկատի ունեք։
-Եթե փորձեք որևէ մեկին դուր գալ, ինքներդ կհասկանաք։
-Արդեն չափազանց ուշ է։ Ես քառասուն տարեկան եմ, և մինչև հիմա իմ բախտը չի բերել ո՛չ սիրո, ո՛չ ընկերության մեջ։ Ես ոչ մեկի մոտ նույնիսկ համակրանք կամ ընկերականության զգացում չեմ առաջացրել։
-Ձեզ վրա աշխատեք։ Ջանացեք գրավիչ լինել։
-Իսկ ինչո՞ւ ես պիտի ջանք թափեմ։ Ես ինձ այսպիսին դուր եմ գալիս։ Բռնությունն էլ ինձ դուր եկավ, և Ձեզ ստիպելը, որ իմ բարբաջանքը լսեք, ինձ դուր է գալիս։ Ինքս ինձ փոխելու ջանքի համար պիտի իմ ճակատագրից դժգոհ լինեի, իսկ ես գոհ եմ։
-Իսկ թե ինչ են զգում Ձեր զոհերը, թքա՞ծ ունեք։
-Այո, թքած ունեմ։
-Այդպես էլ գիտեի. Դուք ընդունակ չեք ցավակցության, ապրումակցության։ Սա հատուկ է այն մարդկանց, ում վաղ մանկության տարիներին ոչ ոք չի սիրել։
-Ինչո՞ւ գնամ հոգեվերլուծողի մոտ, եթե Դուք ինձ այդքան լավ ամեն ինչ բացատրում եք։
-Ախր սրանք տարրական իրողություններ են։
-Կարծում եմ՝ իմ ծնողներն ինձ իսկապես չեն սիրել։ Մեռել են, երբ ես դեռ չորս տարեկան էի, և ամենևին չեմ հիշում նրանց։ Երկուսն էլ ինքնասպան են եղել։ Բայց ինձ թվում է, որ եթե սիրում ես քո երեխային, չպիտի այդպես հեռանաս կյանքից։ Նրանք կախվել էին հյուրասենյակում՝ կողք կողքի։
-Ինչո՞ւ։
-Հայտնի չէ։ Ոչ մի գրություն չէին թողել։ Տատիկս ու պապիկս այդպես էլ ոչինչ չհասկացան։
-Ձեզ երևի պիտի խղճայի, բայց ինչ-որ չեմ ուզում։
-Ճիշտ եք անում։ Չարժե ինձ խղճալ։
-Բռնացողներն ինձ զզվանքից բացի ուրիշ բան չեն ներշնչում։
-Ամբողջ կյանքում ես միայն մի բռնություն եմ արել, և Դուք ինձ դարձրիք անհուսալի բռնացո՞ղ։
-Կարծում եք՝ զոհերի անհրաժեշտ քանա՞կ է պետք բռնացողի տիտղոսին արժանանալու համար։ Դա նույնն է, թե մարդասպան դառնաս. դրա համար մի մարդ սպանելը բավական է։
-Շատ հետաքրքիր է դա բառերով հնչում։ Ձեզ որ լսենք, այդ աղջկա վրա հարձակվելուց առաջ ես սովորական մարդ էի, բայց մի րոպեից արդեն դարձա բռնացող։
-Դուք դա հետաքրքի՞ր եք համարում։ Սարսափելի է։
-Ծայրահեղ դեպքում՝ ես բացառիկ հավատարիմ բռնացող եմ եղել։ Էլ ոչ մեկին չեմ բռնաբարել և ոչ մի անգամ չեմ դիպել ուրիշ կնոջ։ Դա իմ ողջ կյանքի ընթացքում միակ սեքսուալ կապն էր։
-Ձեր զոհը դրանից ավելի լավ չի զգում իրեն։
-Միայն դա՞ կարող եք ասել։
-Չեմ զարմանում, որ Ձեզ նման խելագարը սեքսուալ կյանք չունի։
-Եվ իմ ժուժկալությունը Ձեզ ռոմանտիկ չի՞ թվում։
-Դժվար է պատկերացնել մի ավելի քիչ ռոմանտիկ մարդ, քան Դուք եք։
-Համաձայն չեմ։ Բայց դա նշանակությու չունի։ Վերադառնանք իմ պատմությանը։ Ասացի, որ էլ չէի գնում Մոնմարտրի գերեզմանոց, քանի որ հասկացա, որ դժվար թե այն ամենից հետո, ինչ եղել է, այդ աղջիկը գա այստեղ։ Դրանից հետո սկսեցի թափառել ամբողջ Փարիզով մեկ, որ գտնեմ նրան, ում օրեցօր ավելի ու ավելի շատ էի սիրում։ Մեթոդիկ սանրում էի ողջ քաղաքը՝ շրջան առ շրջան, թաղամաս առ թաղամաս, փողոց առ փողոց, մետրոյի կանգառները՝ հերթով։ Այսպես անցավ մի քանի տարի։ Ես առաջվա պես դանդաղ սպառում էի իմ ժառանգությունը։ Փող ծախսում էի միայն բնակարանային վարձերի ու սննդի վրա։ Զվարճություններն ինձ չէին հետաքրքրում։ Ես կամ քնած էի, կամ թրևում էի Փարիզով մեկ։
-Ոստիկանությունը Ձեր նկատմամբ հետաքրքրություն չէ՞ր ցուցաբերում։
-Ոչ։ Կարծում եմ՝ զոհս չի դիմել ոստիկանություն։
-Ի՜նչ սխալ նրա կողմից։
-Եվ ինչն է պարադոքսալ։ Այս բոլոր տարիներին փնտրվում էր ոչ թե հանցագործը, այլ զոհը։
-Բայց ինչո՞ւ էիք փնտրում։
-Սիրում էի նրան։
-Երբ Ձեզ նման տիպերը խոսում են սիրո մասին, մարդ ուզում է հետ տա։
-Զգուշացեք։ Եթե սիրո թեման բարձրացնեք, ես Ձեզ մի ամբողջ դասախոսություն կկարդամ սիրո մասին։
-Չէ, շնորհակալ եմ։
-Լավ, էս անգամ ներում եմ։ Եվ այսպես, տասը տարի առաջ, այսինքն՝ բռնաբարությունից տասը տարի հետո, թափառում էի 20-րդ շրջանում և հընթացս ծամում ամենահամեղ հոթ-դոգը։ Եվ հանկարծ… Ո՞ւմ եմ տեսնում Մենիլմոնտան բուլվարում… Նրան։ Նա էր։ Ես նրան միլիոն կանանց մեջ կտարբերեի։ Սեքսուալ բռնությունը, գիտեի՞ք, ծնում է առանձնահատուկ մտերմության կապեր։ Անցած տասը տարիների ընթացքում նա ավելի գեղեցիկ ու նրբագեղ էր դարձել։ Այո՛, իսկական գեղեցկուհի էր դարձել։ Հենց տեսա՝ քիչ մնաց սիրտս ճաքեր։ Գնացի հետևից։ Ու՝ տե՛ս, ոնց բախտս բերեց։ Ես այդքան տարի թափառում էի անապատով, ու ահա՝ գտա իմ երազների կնոջը, բայց ինքս այդ պահին առատորեն մանանեխ լցնելով վրան՝ տաք նրբերշիկ եմ խժռում։ Ուրեմն՝ գնում եմ հետևից ու շարունակում եմ ծամել։
-Պիտի դեն նետեիք այդ նրբերշիկը։
-Ի՞նչ եք ասում։ Հնարավոր բան չէր։ Երևում է՝ երբեք չեք համտեսել Մենիլմոնտան բուլվառի հոթ-դոգերից։ Էդ տեսակ հոթ-դոգերը չեն շպրտում։ Հետո՝ եթե նախաճաշս շպրտեի, վրդովմունքի զգացում կառաջանար մեջս, և իմ սրտի տիրուհու նկատմամբ սերս էլ չէր լինի նույնքան մաքուր ու անարատ։
-Ազատեք ինձ Ձեր խորիմաստ ասույթներից։
-Ինձնից բացի ոչ ոք նման բաների մասին անկեղծորեն չի խոսում։
-Բրավո։ Իսկ հետո ի՞նչ եղավ։
-Տեսնո՞ւմ եք, էլ չեք համբերում՝ շարունակությունն իմանալու։ Գիտեի, որ շուտ-ուշ կուլ կտաք։ Դե, գուշակեք՝ ի՞նչ արեց իմ սիրելին։
-Իր համար հոթ-դո՞գ էր առնում։
-Ո՛չ։ Նրբերշիկ վաճառում են Պեր-Լաշեզ գերեզմանատան դիմաց, դեպի ուր նա քայլերն ուղղեց։ Քանի որ ես խլել էի նրանից Մոնմարտրի գերեզմանատանը զբոսնելու ցանկությունը, նա ստիպված էր բավարարվել Պեր-Լաշեզով։ Նույնիսկ բռնությունից հետո նա չէր կորցրել գերեզմանոցի նկատմամբ ազնվաբարո ճաշակը։ Մոնպառնասի գերեզմանոցում չափազանց անհարմար է, և նա ընտրել է Պեր-Լաշեզն իր զբոսանքների համար։ Այստեղ հիանալի կլիներ, եթե ննջեցյալների մեջ այդքան շատ կենդանի մարդիկ չշրջեին։
-Դրա համար էլ բռնացողն էստեղ տեղ չի ունենա։
-Ի՞նչ կյանք է, եթե նույնիսկ գերեզմանոցում չես կարող ազատ շունչ քաշել։
-Այո, տիար, ծայրեծայր անհարմարություններ են։
-Ես հետևեցի նրան գերեզմանների արանքով, ու հիշողությունները թափվեցին վրաս։ Նա թեքվեց դեպի վերև գնացող ծառուղին։ Հիանում էի նրա՝ նազելի գազանիկի քայլվածքով ու սպասում էի նրան մոտենալու մի հարմար պահի։ Հենց հոթ-դոգս կուլ տվի, հասա հետևից։ Սիրտս հուզմունքից աղմուկով թպրտում էր։ Ասացի՝ «Բարև Ձեզ, ինձ չե՞ք հիշում»։ Նա բարեկրթորեն ներողություն խնդրեց ու ասաց, որ ոչ, չի հիշում։
-Ինչպե՞ս չի հիշել։ Մի՞թե տասը տարում այդքան փոխվել եք։
-Չգիտեմ։ Ես հայելուն գրեթե չեմ նայում։ Բայց որ մտածենք՝ ոչ մի տարօրինակ բան նրա վարքում չկար։ Ի՞նչ կարող էր հիշել իր բռնաբարողից։ Համենայնդեպս, ոչ դեմքը։ Ես այնքան սիրով էի նայում նրան, որ ոչ մի վատ բան չկասկածեց և ժպտում էր։ Նրա ժպի՜տը։ Ես երջանկությունից հարբել էի։ Նա հարցրեց, թե որտեղ ենք հանդիպել։ Ես առաջարկեցի գուշակել՝ որտեղ ենք տեսնվել, բայց նա ասաց. «Ես ամուսնուս հետ շատ տարբեր տեղերում եմ լինում ու չեմ կարող հիշել բոլոր մարդկանց, ում հանդիպում ենք»։
-Այսինքն՝ նա ամուսնացել է։
-Մենք մի քիչ զրուցեցինք, ու, հակառակ իր ամաչկոտությանը, շատ քնքուշ էր ինձ հետ։ Ծիծաղելին այն է, որ ես այդպես էլ չիմացա նրա անունը։ Եվ չէի էլ կարող հարցնել, որովհետև առաջարկել էի գուշակել՝ ես ով եմ։ Ի վերջո՝ ասաց. «Վերջ, հանձնվում եմ։ Ոչ մի կերպ չեմ կարող հիշել Ձեր անունը»։
-Եվ ի՞նչ պատասխանեցիք այդ դժբախտին։
- Տեքսել։ Տեքստոր Տեքսել։
-Դե, իհարկե, ինքս էլ կարող էի գուշակել։
-Նա նորից ներողություն խնդրեց. «Ձեր անունն ինձ ոչինչ չի ասում»։ Ավելացրի, որ հոլանդացի եմ։ Նա բարեկրթորեն լսում էր ինձ, իսկ ես հիանում էի նրանով։
-Եվ Դուք պատմեցի՞ք նրան Ձեր պատմությունը։ Կատվի խճողակի մասին, Ձեր փոքրիկ դասընկերոջ մահվան մասին, յանսենիզմի մասին։ Երևի չեք խնայել խեղճին։
-Ամեն ինչ միանգամայն այլ ձևով ընթացավ, որովհետև հրաշք կատարվեց։ Նա հանկարծ ճանաչեց ինձ. «Հա՜, ես Ձեզ հիշեցի, մեսյե Տեքսել։ Մենք հանդիպել ենք Ամստերդամում՝ պաշտոնական նախաճաշի ժամանակ՝ ռեստորանում։ Ամուսնուս հետ էի այնտեղ»։ Մի քիչ սրտովս չէր, որ նրա ամուսնուն պաշտոնական նախաճաշերի են հրավիրում, բայց ուրախ էի, որ ինձ այդպես անսպասելիորեն «հիշեց»։
-Ո՞նց կարող էր բռնացողին մոռանալ։
-Լսեք՝ ինչ եղավ հետո։ Հարցրեց, թե ինչպես է իմ կինը՝ Լիվը, ում հետ նա շատախոսում էր երեք թե չորս տարի առաջ այդ տխրահռչակ նախաճաշին։ Որևէ ավելի լավ բան չկարողացա հորինել ու ասացի, որ ամեն ինչ կարգին է, և նա ինձ հետ միասին ապրում է Փարիզում։
-Իսկական ոդևիլ է։
-Դրանից հետո նա ինձ ու կնոջս հաջորդ օրը՝ կեսօրին հրավիրեց իր տուն՝ թեյի։ Պատկերացնո՞ւմ եք։ Իմ զոհն ինձ հրավիրում է թեյի։ Ես երջանկությունից քար էի կտրել և, իհարկե, համաձայնեցի։ Եվ, որ ամենալավն է, ինձ իր հասցեն տվեց։ Բայց, ա՛յ, անունը չասաց, քանի որ ենթադրվում էր՝ ես գիտեմ։
-Գնացի՞ք։
-Այո, ամբողջ գիշեր քունս չէր տանում, իսկ հաջորդ օրը գնացի նրա տուն։ Անասելի ուրախ էի, որ գտել եմ նրան, և դա էր գլխավորը։ Հույս ունեի, որ անունը, ինչպես հաճախ լինում է, գրված կլինի բնակարանի դռան վրա։ Բայց, ցավոք, ոչ մի ցուցանակ չկար։ Դռան զանգը տվեցի, և նա բացեց։ Նա ժպտաց ու նույն պահին էլ տխրեց. «Բա Լիվն ո՞ւր է»։ Ասացի՝ կինս մի քիչ հիվանդ էր։ Սերս ինձ նստեցրեց հյուրասրահում ու գնաց թեյ պատրաստելու։ Որքան նկատեցի, աղախին չուներ, և դա իմ օգտին էր. մեզնից բացի բնակարանում էլ ոչ ոք չկար։
-Մտադիր էիք նորի՞ց բռնաբարել նրան։
-Ոչ մի դեպքում չարժե փորձել կրկնել այն, ինչ հիասքանչ է եղել։ Միևնույն է՝ ավելի լավ չի ստացվի։ Այ, եթե նա ինքն ինձ առաջարկեր…
-Այդ դեպքում դա բռնություն չէր լինի։
-Տրամբանական է։ Ես, իհարկե, շատ փորձ չունեմ, բայց ենթագիտակցությամբ գլխի եմ ընկնում, որ երկկողմանի համաձայնությամբ սեքսը բավականին ձանձրալի բան է։
- Ինչ՛ ինքնավստահ եք խոսում…
-Ձեզ իմ տեղը դրեք։ Ես միայն մի անգամ եմ կին տեսել, և դա եղել է բռնությամբ։ Սեքսն ինձ համար անանջատելի է բռնությունից։ Հանեք բռնությունը, ու էլ ի՞նչ կմնա սեքսից։
-Սեր, հաճույք, տարփանք…
-Դե, հա, այդ ամբողջ օշարակը։ Բայց ես սովորել եմ կծու կերակուրներին, իսկ Դուք ինձ բրնձի կոտլետ եք հրամցնում։
-Օհ, ես Ձեզ ոչինչ էլ չեմ հրամցնում։
-Նա էլ, ի դեպ, ոչինչ չառաջարկեց։ Այնպես որ հարցը հանվում է։
-Լավ, հանվում է։
-Բայց համաձայնեք, շատ զվարճալի էր. նստել եմ իմ զոհի տանը՝ որպես հյուր, և նա՝ քնքուշ ու հոգատար, ինձ համար թեյ է պատրաստում։ «Մի քիչ էլ թեյ լցնե՞մ, պարոն Տեքսել։
-Ինձ ուղղակի Տեքստոր ասեք»։ Ցավոք, այդպես էլ գլխի չընկավ, որ պիտի անունն ասի։ «Հավանո՞ւմ եք Փարիզը»։ Միանգամայն ազնվականական զրույց էինք վարում, ու ես հաճույքով վայելում էի նրա դեմքի գեղեցկությունը։
-Մի՞թե այդպես էլ Ձեզ չճանաչեց։
-Լսե՛ք՝ հետո ինչ եղավ։ Հենց մի զվարճալի բան ասաց, ես ծիծաղեցի։ Գիտե՞ք, ես սովորաբար կոկորդովս մեկ ծիծաղում եմ։ Այ էստեղ դեմքը փոխվեց։ Աչքերը լայնացան, և նա սարսափով նայեց իմ ձեռքերին, կարծես դրանք էլ ճանաչեց։ Երևում է՝ յուրահատուկ ծիծաղ ունեմ։
-Նշանակումէ՝ ծիծաղել եք, երբ նրան բռնաբարում էիք։ Դա արդեն չափից դուրս է։
-Այո, ծիծաղում էի հոգիս լցվող երջանկությունից։ «Դո՜ւք եք»,-սառցե երանգով ասաց նա։ Ասացի՝ «Այո, ես եմ։ Ուրախ եմ, որ ինձ չեք մոռացել»։ Նա ինձ երկար զննում էր սարսափով ու ատելությամբ։ Նրա լռությունն ինձ անսահման էր թվում։ Վերջապես արտաբերեց. «Այո՛, Դուք եք»։ Այդ ժամանակ ես ասացի. «Մի գերեզմանոցից մյուսն անցել է տասը տարի։ Այդ բոլոր տարիներին ես միայն Ձեր մասին եմ մտածել։ Եվ բոլոր այդ տասը տարիներին ես անդադար փնտրել եմ Ձեզ»։ Եվ ահա՝ ինչ եմ լսում՝ ի պատասխան. «Ես կարողացել եմ մոռանալ Ձեր դեմքը, բայց ճանաչեցի Ձեր զզվելի ծիծաղը։ Ես երբեք և ոչ մեկի հետ չեմ խոսել Ձեր մասին և այն մասին, թե ինչ է տեղի ունեցել ինձ հետ, որ Ձեզ հնարավորինս խորը թաղեմ։ Ես ամուսնացել եմ և ջանք չեմ խնայում ապրելու համար բոլոր նորմալ մարդկանց պես, որ բուժվեմ այն մղձավանջից, որ ապրել եմ Ձեր մեղքով։ Ուրեմն՝ ինչո՞ւ եք նորից խցկվում իմ կյանք, երբ ես համարյա բուժվել եմ Ձեզնից»։
-Իսկապես՝ ինչո՞ւ։
-Ես ասացի՝ «Որովհետև սիրում եմ Ձեզ»։ Էստեղ քիչ մնաց սիրտը խառներ։
-Հասկանո՜ւմ եմ նրան։
-Ես ասացի՝ «Սիրում եմ Ձեզ։ Ձեզնից բացի ուրիշ կնոջ չեմ դիպել։ Ես միայն մի անգամ եմ սեր արել՝ Ձեզ հետ»։ Նա ասաց, որ դրա անունը սեր չէ։ Ես ասացի՝ «Այս բոլոր տարիներին ես մտովի զրուցել եմ Ձեզ հետ։ Ե՞րբ եք վերջապես պատասխանելու իմ հարցերին։ Նա ասաց՝ երբեք։ Եվ պահանջեց, որ հեռանամ։ Իսկ ես ոչ չէի ուզում հեռանալ։ Ասացի՝ «Մի՛ վախեցեք, ես մտադիր չեմ Ձեզ նորից բռնաբարելու»։ Նա ասաց՝ «Իհարկե, ոչ։ Չէ՞ որ մենք ոչ թե գերեզմանոցում ենք, այլ իմ տանը։ Ես դանակներ ունեմ և կարող եմ ինձ պաշտպանել»։ Ես ասացի՝ «Հենց դրա համար էլ եկել եմ»։
-Չհասկացա՞։
-Նա իմ բառերին նույն կերպ արձագանքեց, ինչպես որ Դուք։ Ես ասացի՝ «Ձգտում էի նորից հանդիպել Ձեզ երկու պատճառով։ Նախ՝ պետք է իմանամ Ձեր անունը։ Երկրորդ՝ ուզում եմ՝ վրեժ լուծեք ինձնից»։ Նա ասաց՝ «Չի լինի ո՛չ մեկը, ո՛չ մյուսը։ Հեռացեք»։ Ես ասացի՝ չեմ գնա, մինչև չստանամ ինձ հասանելիքը։ Նա ասաց, որ ինձ ոչինչ էլ չի հասնում։ Ես ասացի՝ «Մի՞թե չեք ուզում վրեժ լուծել ինձնից»։ Նա ասաց. «Ձեզ մաղթում եմ բոլոր աղետները, որ կարող են մարդու գլխին թափվել, բայց ինքս անկարող եմ չարիք գործելու։ Միակ բանը, որ ուզում եմ՝ չքվեք իմ կյանքից մեկընդմիշտ»։ Ես ասացի. «Մի՞թե ավելի լավ չեք զգա Ձեզ, եթե ինքներդ ինձ սպանեք։ Այդ դեպքում մեկընդմիշտ կչքվեմ Ձեր կյանքից»։ Նա ասաց. «Ո՛չ, դրանից ավելի լավ չեմ զգա, ի հավելումն խնդիրներ կունենամ արդարադատության հետ, այնպես որ այլևս երբեք չեմ կարողանա ջնջել Ձեզ իմ հիշողությունից»։
-Ինչո՞ւ նա ոստիկանություն չէր կանչում։
-Ես թույլ չէի տա, որ նա դա անի։ Բայց կարծես ինքն էլ չէր ուզում ոստիկաններին դիմել։ Նա դրա համար ուղիղ տասը տարի ժամանակ ուներ, բայց այդպես էլ չի դիմել։
-Բայց ինչո՞ւ։
-Նա բռնության մասին ոչ ոքի չի ուզել ասի, որ հնարավորինս շուտ մոռանա։
-Հիմա հասկացավ, որ սխալ է արել. Բռնացողն ինքը հիշեցրել է իր մասին։
-Բայց ես թքած ունեի այդ խղճուկ ոստիկանական արդարադատության վրա. ես ուզում էի իմն ամբողջությամբ ստանայի. դրա համար նա ինքը պիտի վրեժ լուծեր ու սպաներ ինձ։
-Դուք ուզում էիք, որ նա Ձեզ սպանի՞։
-Այո, պետք էր, որ նա ինքը դա աներ։
-Դե Դուք պարզապես խելագար եք։
-Համաձայն չեմ։ Ինձ համար խելագարը նա է, ով անբացատրելի գործողություններ է անում։ Իսկ ես իմ ցանկացած գործողություն կարող եմ բացատրել։
-Մենակ Դուք կարող եք դրանք բացատրել։
-Ինձ դա լրիվ հերիք է։
-Եթե այդքան ծարավ էիք մահվան, որ Ձեր մեղքը քավեք, ինչո՞ւ ինքնասպան չեք եղել։
-Ի՞նչ կապ ունի էստեղ էդ ռոմանտիկ զառանցանքը։ Ես բոլորովին էլ ծարավ չէի մահվան՝ որպես այդպիսին։ Ես ծարավ էի, որ նա ինձ սպաներ։
-Արդյունքը, վերջին հաշվով, նույնն է։
-Պատկերացրեք, որ ուզում եք սեր անել, իսկ Ձեզ ասում են՝ մաստուրբացիա արեք. արդյունքը, վերջին հաշվով, նույնն է։ Եվ՝ ինչի՞ց ենթադրեցիք, որ ձգտում եմ մեղքս քավել։ Ես ամենևին էլ չեմ զղջացել արածիս համար. դա իմ կյանքում միակ արժանապատիվ արարքն էր։
-Եթե խղճի խայթը չէր տանջում, ինչո՞ւ էիք ուզում, որ նա Ձեզ սպանի։
-Ուզում էի, որ նա բավարարում ստանա։ Ես էլ, ինչպես ցանկացած սիրահարված, մի բան էի ուզում՝ փոխադարձություն։
-Այդ դեպտում ավելի տրամաբանական կլիներ, եթե ստիպեիք, որ նա Ձեզ բռնաբարեր։
-Իհարկե։ Բայց նա չէր ուզում։ Այդ իմաստով ամեն ինչ անհույս էր։ Դրա համար որպես սուբլիմացիա, ես ուզում էի հասնել նրան, որ ինձ սպանի։
-Կարծես թե սեքսն ու մահը նույնն են։ Հիմարություն։
-Բայց ինձնից բացի ճանաչված գիտնականներն էլ են այդպես մտածում։
-Ամենասարսափելին՝ երբ խելագարն ուզում է խելոք բաներ ասել։
-Էսպես, թե էնպես, դատարկ տեղն ենք վիճում, որովհետև նա ինձ չուզեց սպանել։ Ես որքան կարող էի, աշխատում էի համոզել նրան, որ վրիժառության իրավունք ունի, բայց նա մերժում էր իմ բոլոր փաստարկները։ Ի վերջո՝ հարցրի՝ հնարավո՞ր է, որ իրեն խանգարում են կրոնական համոզմունքները։ Նա ասաց, որ ինքը հավատացյալ չէ։ Ես ասացիշ «Եթե Դուք կրոնական ոչ մի նախապաշարմունքով կաշկանդված չեք, ուրեմն ազատ եք վարվելու այնպես, ինչպես ուզում եք»։ Նա ասաց. «Բայց ես չեմ ուզում Ձեզ սպանել։ Ես կուզեի, որ Ձեզ դատապարտեն ցմահ բանտարկության, և Դուք այլևս ոչ ոքի չկարողանայիք վնաս տալ։ Իսկ Ձեր խցակիցներն իմ փոխարեն վարձահատույց կլինեին Ձեզ»։ Ես ասացի. «Ինչո՞ւ եք այդ հաճույքը զիջում ուրիշներին։ Ինքներդ սպանեք ինձ»։ Նա ասաց. «Ես ընդունակ չեմ բռնության»։ Ես ասացի. « Ա՛յ դա չէի սպասում»։ Նա ասաց. «Ուրախ եմ, որ Ձեզ հիասթափեցրեցի»։
-Գլուխս պտտվեց Ձեր անվերջ ես ասացի…, նա սասաց…, ես ասացի…, նա ասաց…, ես ասացի…, նա ասաց…-ից։
-Երբ արգելված պտղի մասին հայտնի պատմությունից հետո Աստված հարցնում է Ադամին նրա մեղսագործության մասին և այդ փսլնքոտը դժգոհում է իր կնոջից, նա էլ է անընդհատ կրկնում «ես ասացի…, նա սասաց…» Խեղճ Եվա։
-Էստեղ Ձեզ հետ համաձայն եմ։
-Իրականում մեր ընդհանրություններն անհամեմատ ավելի շատ են, քան Դուք կարծում եք։ Ես ասացի. «Ուրեմն՝ ես ի՞նչ պիտի անեմ այդ դեպքում»։ Նա ասաց. «Մեկընդմիշտ անհայտացեք իմ կյանքից»։ Եբ ասացի. «Բայց մենք չենք կարող հենց այսպես բաժանվել»։ Նա ասաց. «Կարող ենք և պետք է»։ Ես ասացի. «Այդ մասին խոսք անգամ չի կարող լինել։ Ես չափազանց եմ Ձեզ սիրում։ Հարկավոր է՝ մի բան տեղի ունենա»։ Նա ասաց. «Ես թքած ունեմ, թե Ձեզ ինչ է հարկավոր»։ Ես ասացի. «Այդպես չպիտի խոսեք։ Դա բարեկիրթ չէ»։ Նա ծիծաղեց։
-Դա, իսկապես, ծիծաղելի է։
-Ասացի. «Դուք ինձ հիասթափեցնում եք»։ Նա ասաց. «Դուք ինձնից չափազանց շատ բան եք ուզում։ Քիչ է, որ բռնաբարել եք ինձ, դեռ ուզում եք՝ արդարացնեմ Ձեր սպասելիքնե՞րը»։ Ես ասացի. «Կուզե՞ք՝ օգնեմ Ձեզ ինձ սպանելում։ Կտեսնեք, ես շատ ջանադիր կլինեմ»։ Նա ասաց. «Ոչինչ էլ չեմ տեսնի։ Դուք հիմա վեր կկենաք ու կգնաք»։ Ես ասացի. «Ասում էիք՝ դանակներ ունեք։ Որտե՞ղ են»։ Նա չպատասխանեց։ Ես մտա խոհանոց ու մի մեծ դանակ գտա։
-Ինչո՞ւ նա չփախավ, մինչ Դուք խոհանոց էիք մտնում։
-Պինդ բռնել էի մի ձեռքից, և դանակը խոթում էի մյուս ձեռքը։ Շեղբը սեղմեցի փորիս ու ասացի՝ դե՛։ Նա ասաց. «Ո՛չ, այդ հաճույքը ես Ձեզ չեմ պատճառի»։ Ասացի. «Արեք դա ոչ թե հանուն ինձ այլ հանուն Ձեզ»։ Նա ասաց. «Ո՛չ, կրկնում եմ, չեմ ուզում Ձեզ սպանել»։ Ասացի. «Դե, լավ, արեք դա առանց որևէ ցանկության, միայն նրա համար, որ ինձ հաճույք պատճառեք»։ Նա քմծիծաղեց. «Լավ է՝ մեռնեմ, քան Ձեզ հաճույք պատճառեմ»։ Ասացի. «Զգուշացեք, արդեն ասել եք»։ Ասաց. «Չեմ վախենում Ձեզանից։ Դուք խելագար եք»։ Ասացի. «Հասկանո՞ւմ եք, որ քանի այս դանակը հայտնվել է, առանց արյունահեղության յոլա չենք գնա։ Մեկնումեկիս արյունը պիտի թափվի՝ կամ իմը, կամ Ձերը»։ Նա ասաց. «Ոչ, չպիտի թափվի»։ Ասացի. «Ոչ, պիտի…»,- ու ձեռքից առա զենքը։ Նա ամեն ինչ հասկացավ, բայց արդեն շատ ուշ էր։ Փորձեց դուրս պրծնել իմ ձեռքերից։ Ապարդյուն։ Նա աչքի չէր ընկնում ամուր կազմվածքով։ Ես դանակը խրեցի նրա փորը։ Անգամ չբղավեց։ Ասացի. «Ես Ձեզ սիրում եմ։ Միայն ուզում էի Ձեր անունն իմանալ»։ Նա ընկավ։ Ցավից դեմքը ծամածռվել էր, բայց շշնջաց. «Ինչ տարօրինակ ձև է ծանոթանալու»։ Ասացի. «Դե, շուտ արեք, ասեք, ի՞նչ է Ձեր անունը»։ Ասաց. «Ավելի շուտ կմեռնեմ…»։ Նրա վերջին խոսքերն էին։ Կատաղությունից դանակով պատառոտում էի նրա արգանդը։ Իզուր էի ջանում։ Նա, միևնույն է, հաղթեց։ Մեռավ, բայց այդպես էլ չասաց անունը։

Տեքստոր Տեքսելը պապանձվեց։ Ժերոմ Անգյուսը, որ ցնցված էր, նույնպես լուռ էր։ Վերջապես նրա զրուցակիցը նորից սկսեց խոսել.
-Ես հեռացա ու դանակն էլ հետս տարա։ Դուրս եկավ, որ ես իդեալական սպանություն եմ արել։ Զոհից բացի ինձ ուրիշ ոչ ոք չէր տեսել, ես էլ համարյա մատնահետքեր չէի թողել, այնպես որ ինձ անհնար էր գտնել։ Եվ, ինչպես տեսնում եք, ես առաջվա պես ազատության մեջ եմ։ Հաջորդ օրը ես թերթերից վերջապես իմացա ինձ տանջող հարցի պատասխանը։ Ինձ ծանոթ բնակարանում հայտնաբերել են Իզաբել անունով կնոջ դիակը։ Իզաբե՜լ…. Ի՜նչ անուն է… Ես հրճվանքի մեջ էի։
Նա նորից լռեց։ - Ինձնից լավ այդ կնոջը ոչ ոք չէր ճանաչում։ Ես նրան բռնաբարել եմ, իսկ դա արդեն քիչ չէ։ Հետո ես նրան սպանել եմ, իսկ սա ավելին է, քան ամենաինտիմ մոտիկությունը։ Բայց մինչև վերջ նրա առեղծվածը բացահայտելու համար պիտի իմանայի նրա անունը։ Ինձ համար դա ամենատանջալիցն էր։ Ես տասը տարի չէի կարողանում սրա հետ հաշտվել ու նման էի այն ընթերցողին, ով անվերջ, սիրով կարդում է նույն գիրքը, իր կյանքի գլխավոր գիրքը, բայց էդպես էլ վերնագիրը չի իմանում։

Մի քիչ լռելուց հետո շարուակեց.
- Վերջապես ես իմացա իմ սիրած գլուխգործոցի վերնագիրը՝ նրա անունը։ Եվ ի՜նչ գեղեցիկ անուն է։ Այս բոլոր տարիներին, խոստովանեմ, վախենում էի, թե կարող է իմ սրտի տիրուհու անունը Սանդրալինի, Մոնիկա, Ռայմոնդա կամ Սինդի։ Ուֆ, ուսերիցս քար ընկավ։ Նա հիանալի, երաժշտական ու աղբյուրի պես մաքուր անուն ունի։ «Անունը արդեն մի բան է»,- ասում էր դժբախտ Լյուկ Դիտրիխը։ Ես այսքան տարի սիրում էի այդ կնոջը, բայց չգիտեի անունը։ Այ հիմա, արդեն ամեն ինչ գիտեմ նրա մասին։ Ես նրան ճանաչեցի թե՛ սիրո, թե՛ մահվան մեջ, ես իմացա նրա անունը։
- -Ձեր կարծիքով «մարդուն ճանաչելը» հենց դա՞ է- ատելությամբ արտաբերեց Անգյուստը։
- Իմ կարծիքով դա մարդու սիրելն է։ Ոչ ոք Իզաբելին այդպես չէր ճանաչում և չէր սիրում, ինչպես ես։
- Մի՞թե այդպես են սիրում։
- Իսկ ո՞վ է նրան ինձնից շատ սիրել։
- Մի՞թե այնքան հիմար եք, որ չեք հասկանում, որ մարդուն սիրել՝ նշանակում է ապրել նրա հետ, խոսել նրա հետ, քնել նրա հետ, ոչ թե ոչնչացնել։
- Օհո՜, ո՞ւմ են պետք այդ ճոռոմ բառերը։ Հիմա ես, իհարկե, մի տափակություն էլ կլսեմ.«Սիրել, նշանակում է նայել նույն ուղղությամբ»։
- Ձայնդ կտրիր։
- Ի՞նչ պատահեց, Ժերոմ Անգյուստ, վա՞տ եք զգում։
- Այո, վատ եմ զգում այն ամենից հետո, ինչը Դուք էստեղ պատմում էիք։
- Ձեզ վիրավորված ատելության տեղ մի՛ դրեք։ Շնորհակալ եղեք, որ խնայեցի Ձեզ ու մանրամասները բաց թողեցի։ Գրողը տանի, այս մարդուկները, որ երբեք չեն սպանել, որքա՛ն զգայուն են։
- Դուք գիտեի՞ք, որ հազար ինը հարյուր ութսուինը թվի մարտի քսանչորսը Ավագ ուրբաթ էր։
- Ես էլ կարծում էի՝ հավատացյալ չեք։
- Այո՛, հավատացյալ չեմ։ Բայց Դուք այդ օրը պատահական չեք ընտրել։
- Երդվում եմ՝ մաքուր պատահականություն է։
- Իսկ ես համոզված էի, որ այդ հանցագործությունը կատարած սրիկան դիտավորյալ է ընտրել այդ օրը։ Ես Ձեզ պատրաստ եմ խեղդել Ձեր արածների համար։
- Ի՞նչ եք էդպես գլուխներդ կորցրել օտար կնոջ համար, որ մեռել է տասը տարի առաջ։
- Հերիք է խեղկատակություն անեք։ Վաղո՞ւց եք ինձ հետևում։
- Տես է, ինչ նարցիսն է։ Ո՞վ ասաց, թե Ձեզ հետևել եմ։
- Սկզբում ստում էիք, որ սիրում եք օտար մարդկանց գլուխը տանել Ձեր շատախոսությամբ։
- Էդպես էլ կա։
- Ասենք թե։ Բայց ի՞նչ կարիք կար տանջելու այն մարդուն, ում կնոջը դանակահարել եք։
- Ի՞նչ։ Ուրեմն դո՞ւք էիք Իզաբելի ամուսինը։
- Կարծես թե՝ չգիտեիք։
- Դեռ ես էլ պատահականությունների մասին էի խոսում։
- Հերիք է՝ ձևեր թափեք։ Տասը տարի առաջ Դուք սպանել եք մի կնոջ, որ իմ կյանքի իմաստն էր։ Բայց դա քիչ եք համարել, որոշել եք վերջնականապես ինձ ոչնչացնել. Դրա համար պատմեցիք ինձ ոչ միայն սպանության, այլև այն մասին, թե ինչպես եք նրան բռնաբարել քսան տարի առաջ։ Իսկ ես այդ մասին նույնիսկ չգիտեի։
- Բայց տղամարդիկ ի՛նչ եսասերն են։ Եթե մի քիչ ուշադիր նայեիք Իզաբելին, կհասկանայիք, որ Ձեզնից մի բան է թաքցնում։
- Ես ենթադրում էի, որ նա ինչ-որ տխուր գաղտնիք ունի։ Բայց նա չէր ուզում այդ մասին խոսել։
- Եվ դա Ձեր սրտով էր։
- Ազատեք ինձ Ձեր խրատներից։
- Ես գոնե այդքան վախկոտ չեմ, ինչքան Դուք։
- Օ, իհարկե։ Բռնություն, սպանություն... Իսկական տղամարդու արարք է, մանավանդ երիտասարդ, փխրուն կնոջ նկատմամբ։
- Ինչո՞ւ ոչինչ չեք ձեռնարկում, եթե գիտեք, որ ես բռնաբարել ու սպանել եմ Իզաբելին։
- Ձեր կարծիքով, ի՞նչ պիտի անեմ։
- Մի քիչ առաջ ասում էիք, որ պատրաստ եք խեղդել ինձ։
- Ախ, ա՜յդ եք ինձնից սպասում։
- Այո։
- Չեք ստանա։ Ես Ձեզ նման հաճույք չեմ պատճառի։ Հիմա ոստիկանություն կկանչեմ։
- Վախկո՛տ։ Խե՜ղճ Իզաբել։ Դուք նրան արժանի չէիք։
- Նա ընդհանրապես արժանի չէր, որ իրեն բռնաբարեին ու սպանեին։
- Ես գոնե գնում եմ մինչև վերջ։ Իսկ Դուք մենակ ոստիկան կանչելու եք ընդունակ։ Վրիժառություն ուրիշի միջոցով։
- Ես նույն համոզմունքն ունեմ, ինչ իմ կինը։
- Կեղտոտ սուտասան, Իզաբելն իրավունք ուներ հրաժարվելու վրեժից, որովհետև զոհն էր։ Իսկ Դուք այդ իրավունքը չունեք։ Ներել կարող է միայն տուժածը։
- Ինչի՞ց ենթադրեցիք, թե ես Ձեզ ներում եմ։ Ես չեմ ուզում իմ ձեռքերով արդարադատություն իրականացնել։
- Դուք պարզապես վախկոտ եք, որ թաքնվում եք գեղեցիկ բառերի հետևում։
- Առանց այդ էլ կյանքս կործանել եք։ Ես չեմ ուզում Ձեր պատճառով կյանքիս մնացորդն անցկացնել բանտում։
- Ինչ էլ լավ հաշվել եք։ Ոչ մի ռիսկ։ Վտանգից հեռու։ Հիացեք, Իզաբել, Ձեր սիրասուն ամուսնով։
- Ես դեմ եմ մահապատժին։
- Խղճուկ փսլնքոտ։ Քեզ սիրո մասին են ասում, դու ելույթ ես ունենում՝ ամբիոնի մոտ ես։
- Դուք չեք հասկանա՝ ինչ կամք է պետք մահապատժի դեմ ելույթ ունենալու համար։
- Ո՞վ խոսեց մահապատժի մասին, ա՛յ ապիկար։ Դուք ընդհանրապես դրանից ի՞նչ եք հասկանում, ապո՛ւշ։ Համոզված եմ, որ ամբողջ հոգով գողության դեմ եք, բայց որ մի ճամպրուկ գտնեք՝ մեջը լիքը փող, չեք շփոթվի և մաքուր խղճով կսեփականեք, չէ՞։ Երբեք բաց մի թողեք Ձեր հնարավորությունը, խղճուկ ճիճու։
- Ի՞նչ կապ ունի դա այստեղ։ Եթե նույնիսկ Ձեզ սպանեմ, իմ կինը չի հառնելու։
- Բայց հոգու խորքում, կամ, ավելի ճիտ, աղիներում շատ եք, չէ՞, ուզում սպանել ինձ։ Դե, սպանեք ու կհանգստաաք։
- Ո՛չ։
- Ձեր երակներով ի՞նչ է հոսում. արյո՞ւն, թե հոտած ջուր։
- Մեսյե, ես Ձեզ ապացուցելու բան չունեմ։ Գնում եմ ոստիկանության հետևից։
- Եվ ենթադրում եք, թե նստելու եմ էստեղ, ձեզ սպասեմ։
- Ես հասցրի Ձեզ մի լավ տնտղել։ Մանրամասն կնգարագրեմ Ձեր դեմքը։
- Ենթադրենք, ինձ ձերբակալեցին։ Հետո՞։ Իմ դեմ ոչ մի հանցանշան չկա։ Միայն իմ սեփական խոստովանությունն է։ Բայց Ձեզնից բացի դա ուրիշ ոչ ոք չի լսել։ Իսկ ես մտադիր չեմ դա կրկնել ոստիկանների համար։ Կարճ ասած՝ իմ դեմ ոչինչ չունեք։
- Բայց չէ՞ որ տասը տարի առաջ Ձեր մատնահետքերը թողել եք։
- Շատ լավ գիտեք, որ ոչինչ էլ չեմ թողել։
- Լավ, հանցանքի վայրում մի բան պիտի, չէ՞, մնացած լինի՝ մի մանրուք՝ Ձեր մազը կամ թարթիչը։
- Այն ժամանակ դեռ ԴՆԹ-ի հետազոտություն չէին անում։ Էնպես որ մի համառեք, ծերուկ։ Ես չեմ ուզում բանտ ընկնել, և ոչ էլ դա ինձ սպառնում է։
- Ես Ձեզ չեմ հասկանում։ Եթե ուզում եք՝ Ձեզ պտաժեն, ինչո՞ւ եք հրաժարվում օրինական դատարանից։

- Ես չեմ հավատում այդպիսի արդարադատությանը։
- Ցավոք, ուրիշը չունենք։
- Ինչո՞ւ չէ։ Տարեք ինձ զուգարան ու սպանեք։
- Ինչո՞ւ հենց զուգարան։
- Հո չե՞ք ուզում, որ Ձեզ ոստիկանները ձերբակալեն։ Իսկ այնտեղ ոչ ոք չի տեսնի, թե ոնց եք ինձ ջրում։
- Եթե Ձեր դիակը գտնեն զուգարանում, քիչ չեն լինի վկաները, ովքեր տեսած կլինեն՝ ինչպես եք ինձ կպել Ձեր զրույցներով։ Ձեր «համեստությամբ» Ձեզ դժվար է չնկատել։
- Ինձ ուրախացնում է, որ Դուք արդեն լրջորեն քննարկում եք խնդրի նման լուծման հնարավորությունը։
- Որպեսզի ապացուցեմ Ձեր գաղափարի ցնորական լինելը։
- Դուք մոռանում եք ամենագլխավորը. ես ոչ մի դիմադրություն ցույց չեմ տա։
- Միևնույն է, չեմ հասկանում՝ ինչու եք ուզում, որ ես Ձեզ սպանեմ։ Դրանից Ձեզ ի՞նչ օգուտ։
- Մի քանի րոպե առաջ ինքներդ ասացիք, որ ինձ պատժել է պետք։
- Հետո՞ ինչ։
- Ի՞նչ անհասկանալի բան կա։
- Էստեղ մի բան սխալ է։ Երկրի վրա ափ ի բերան հանցագործներ են ապրում, ովքեր ջանում են խուսափել պատժից։ Նրանց վարքում տրամաբանություն ավելի շատ կա։
- Այո, որովհետև նրանք իրենց մեղավոր չեն զգում։
- Բայց Դուք հավատացնում էիք, որ Ձեզ, կնոջս բռնաբարելու համար, չի տանջում խղճի խայթը։
- Այո, որովհետև դա ինձ հաճույք է պատճառել։ Բայց սպանել նրան ես չէի ուզում։ Դրա համար էլ մեղքի զգացումն ինձ տանջում է։
- Իսկ եթե այդ սպանությունը Ձեզ հաճույք պատճառեր, զղջումը Ձեզ չէ՞ր տանջի։
- Դե, ես էլ էդպիսին եմ։
- Բայց դա Ձեր խնդիրն է, ծերուկ։ Պիտի մտածեիք նախքան…
- Ի՞նչ իմանայի՝ սպանությունն ինձ դուր կգար, թե չէ։ Չէ՞ որ նախ պիտի փորձես, որ դրանում համոզվես։
- Այնպես եք խոսում, կարծես ցանկացել եք նոր ուտեստ համտեսել։
- Մեզնից յուրաքանյուրն իր բարոյական սկզբունքներն ունի։ Ես ամեն ինչի մասին դատում եմ հաճույքի այն աստիճանով, որ ստանում եմ այս կամ այն արարքից։ Մենք գոյություն ունենք միայն հանուն վայելքի, դրա համար էլ նպատակը արդարացնում է միջոցները։ Բայց հանցնքը, որ երանություն չի պարգևել, միանգամայն դատարկ տեղն է և խանգարում է շարունակել ապրել։ Եվ, մեծագույն ցանկության դեպքում անգամ հնարավոր չէ դա արդարացնել։
- Իսկ զոհի կարծիքը Ձեզ չի՞ հետաքրքրում։
- Մաքս Սթիրներ.«Իր տեսակի մեջ միակը և նրա հատկանիշները»,- լսե՞լ եք։
- Ոչ։
- Զարմանալու բան չկա։ Նա էգոիզմի տեսաբան է։ Շրջապատողները գոյություն ունեն միայն նրա համար, որ ինձ հաճույք պատճառեն։
- Փայլուն միտք է։ Նման մարդկանց հարկավոր է մեկուսացնել հասարակությունից։
«Ճշմարիտ բարոյականությունը արհամարհում է բարոյականությունը»։ Սա արդեն Պասկալն է։ Կեցցե յանսենիզմը։
- Ամենասարսափելին այն է, որ Ձեր ամեն մի սադիստական հանցանքի համար Դուք ինտելեկտուալ արդարացում եք գտնում։
- Դե, որ էդքան սարսափելին եմ, սպանեք ինձ։
- Ես չեմ ուզում Ձեզ սպանել։
- Ի՞նչ գիտեք։ Չէ՞ որ ոչ մի անգամ չեք փորձել։ Մեկ էլ տեսար՝ դուր եկավ։
- Մի փորձեք ինձ Ձեր բարոյականությունը պարտադրել։ Դուք խելագար եք։
- Հենց մեկին չեք հասկանում, ուրեմն նա խելագար է։ Նույնիսկ ալարում եք մտածել։
- Միայն խելագարն է ընդունակ պահանջելու, որ ես սպանեմ իրեն, քանի որ իրեն տանջում է մեղքի զգացումը։ Դուք մի քիչ առաջ ասում էիք, որ խելագար մարդկանց վարքը անհնար է մեկնաբանել։ Ահա, ուրեմն պատժի նկատմամբ Ձեր ծարավը անբացատրելի է։ Դա հակասում է մինչև վերջ էգոիստի Ձեր բարոյականությանը։
- Մի ասեք։ Չէ՞ որ ինձ դեռ ոչ մի անգամ չեն սպանել։ Միգուցե դա շատ էլ հաճելի բան է։ Հնարավոր չէ դատողություն անել մի բանի մասին, ինչն առիթ չես ունեցել փորձելու։
- Բա որ հանկարծ տհաճ լինի։ Չէ՞ որ էլ հետդարձի ճանապարհ չի լինի։
- Եթե անգամ դա տհաճ է, ամենևին երկար չի տևի։ Իսկ հետո…
- Ի՞նչ հետո։
- Դե, նույն բանը՝ լրիվ անհայտություն։ Ես, չէ՞ որ, ոչ մի անգամ չեմ մեռել։ Մեկ էլ տեսար՝ շատ լավ է։
- Իսկ եթե՝ ո՞չ։
- Բարեկամս, վաղ թե ուշ միևնույն է, մեռնելու եմ։ Չէ՞ որ դա անխուսափելի է։ Եվ այդ առթիվ վիճելը նույնքան անօգուտ է, որքան Պասկալի՝ Աստծո գոյության մասին փաստարկների առթիվ։ Ամեն դեպքում ես շահում եմ և ոչինչ չեմ կորցնում։
- Իսկ կյա՞նքը։
- Արդեն գիտեմ՝ դա ինչ է։ Եվ կարող եմ վստահորեն ասել, որ կյանքն այնքան էլ լավը չէ, որքան ընդունված կարծիքն է դրա մասին։
- Ինչո՞ւ են, ուրեմն, այդքան մարդիկ իրենց ողջ ուժով կառչում դրանից։
- Այս աշխարհում նրանք ընկերներ ու սիրած մարդիկ ունեն։ Իսկ ես ոչ ոքի չունեմ։
- Բայց Դուք ուզում եք որ հենց ե՞ս Ձեզ օգնեմ՝ գնաք այն աշխարհ։ Չէ՞ որ ես ատում եմ Ձեզ ամբողջ հոգով։
- Դուք կարողեք հագեցնել վրեժի Ձեր ծարավը։
- Որքա՛ն եք սխալվում։ Եթե գայիք սպանությունից երկու օր անց, ես, իհարկե, ոչ մի րոպե չէի մտածի։ Բայց հայտնվել եք տասը տարի հետո։ Դուք պիտի կանխատեսեիք, որ իմ ատելությունն արդեն այրվել, վերջացել է։
- Եթե ես երկու օր անց հայտնվեի, ոստիկանների ձեռքը կընկնեի։ Ես սպասել եմ տասը տարի, որովհետև բռնության ու սպանության մեջ էլ տասը տարի էր անցել։ Ձեր առջև մի հանցագործ է, ով կլոր տարեթվերի թուլություն ունի։ Գիտե՞ք՝ այսօր ամսի քանիսն է։ Այսօր…. մարտի քսանչորսն է։
- Դուք հիշո՞ւմ եք՝ ինչ է պատահել այս օրը։
- Ես դա միշտ եմ հիշում, ոչ թե միայն մարտի քսանչորսին։
- Ես մտածում էի՝ ե՞րբ է ավելի լավ, որ ներկայանամ Ձեզ՝ բռնաբարությա՞ն տարեդարձի օրը, այսինքն՝ հոկտեմբերի չորսին, թե՞ մարտի քսանչորսին՝ սպանության տարեդարձի օրը։ Ես հասկացա, որ մենք յոլա կգնանք առանց բռնության։
- Ի՜նչ թեթևություն։
- Սպանությունն անհամեմատ ավելի հավանական է։ Ես, իհարկե, կուզեի, որ երեք ամսաթվերն էլ համընկնեին, այ, իսկականը կլիներ. տասը տարին մեկ՝ հոկտեմբերի 4-ին կամ մարտի քսանչորսին։ Ավա՜ղ, կյանքում ամեն ինչ չէ, որ մեր մեր ուզածի պես է լինում։
- Խղճուկ մոլագա՜ր։
- Դուք ասում էիք, որ տասը տարում Ձեր ատելությունը մոխրացել է։ Եթե ուզում եք, նորից կվառեմ։
- Զուր ջանքեր են։ Մեկ է՝ ես Ձեզ չեմ սպանի։
- Դեռ կտեսնենք։
- Հույս չունենաք։
- Փսլնքո՜տ։
- Ձեզ դա նյարդայնացնում է, հա՞։
- Մի՞թե այդպիսի հանցանքը անպատիժ կթողնեք։
- Ո՞վ կապացուցի, որ հենց Դուք եք հանցագործը։ Դուք հիվանդ եք, չէ՞, կարող էիք այս ամենը հորինած լինել։
- Չե՞ք հավատում ինձ։
- Չեմ հավատում։ Ինչ ասես կարող եք հորինել, բայց ոչ մի ապացույց չունեք։
- Այ, քեզ շրջադարձ։ Կարող եմ մանրամասն նկարագրել Իզաբելին։
- Ոչինչ դրանով չեք ապացուցի։
- Այդ դեպքում կբերեմ ամենաինտիմ մանրամասներ։
- Դա ընդամենը կապացուցի, որ նրա հետ մոտ եք եղել, բայց չի ապացուցում, որ բռնաբարել ու սպանել եք իմ կնոջը։
- Ինձ համար դժվար չէ ապացուցել, որ ես եմ սպանել նրան։ Կարող եմ շատ ճշգրիտ նկարագրել , թե ինչ դիրքով եք նրա մարմինը գտել, և դանակի հարվածները որտեղին էի հասցրել։
- Դուք կարող էիք մարդասպանից իմանալ այդ մանրամասները։
- Դուք ինձ խելագարության կհասցնեք։
- Առանց այդ էլ խելագար եք։
- Ինչո՞ւ պիտի ես խոստովանեմ մի հանցագործություն, որը չեմ արել։
- Ո՞վ գիտի։ Գիժ եք, չէ՞։ Գուցե մենակ նրա համար, որ Ձեզ սպանեմ։
- Մի՛ մոռացեք, չեմ ասում՝ ինձ հենց այնպես սպանեք, այլ նրա համար սպանեք, որովհետև ինձ տանջում է մեղքի զգացումը։
- Եթե այդպես լիներ, գլուխ չէիք գովա Ձեր հանցանքով։ Խղճի խայթը ծանրացնում է մեղքը։
- Սպինոզա՞ եք մեջբերում։
- Մենակ Դուք չեք գիրք կարդում, մեսյե։
- Ես Սպինոզա չեմ սիրում։
- Դե, իհարկե, իսկ ես շատ եմ սիրում։
- Ես Ձեզ հրամայում եմ՝ սպանեք ինձ։
- Ես հո չեմ կարող սպանել Ձեզ միայն նրա համար, որ Սպինոզա չեք սիրում։
- Ես բռնաբարել ու սպանել եմ Ձեր կնոջը։
- Դուք դա պատմում եք ամեն պատահածի, ում գլուխը հաջողեցնում եք տանել օդանավակայանում։
- Չէ, Դուք միակն եք, ում ես սա պատմեցի։
- Ի՜նչ պատիվ։ Բայց ես Ձեզ չեմ հավատում։ Ձեր համարը շատ լավ մշակված է։ Դուք արհեստավարժ գլուխ տանող եք։
- Ուրեմն՝ չե՞ք հավատում, որ ես Ձեզ պատահաբար չեմ ընտրել։ Բայց էսքան անկոտրում յանսենիստը, որ ես եմ, հո առաջին պատահածին չի՞ խնդրի իրեն սպանել։ Ես Ձեզ խնդրում եմ վրեժ լուծել ինձնից, որ բռնաբարել և սպանել եմ Ձեր կնոջը։
- Ավելի քան կասկածելի փաստարկ է։
- Բայց ախր Դուք վախկոտ եք։ Դուք Ձեզ համոզում եք, որ ես մարդասպան չեմ մենակ նրա համար, որ չսպանեք ինձ։
- Անկեղծորեն ցավում եմ, բայց քանի դեռ ինձ չեք ներկայացրել գոնե մեկ իրեղեն ապացույց, ես չեմ կարող Ձեզ հավատալ։
- Պարզ է՝ ուր եք տանում։ Հենց գոնե ինչ-որ մի իրեղեն ապացույց ստանաք, տեղնուտեղը ինձ ոստիկանությանը կմատնեք։ Որովհետև առանց լուրջ հանցանշանի չեք կարող ինձ դատի տալ։ Չեք ստանա, խղճուկ վախկոտ, ոչ մի ապացույց չեք ստանա։ Ու եթե դիմեք ոստիկանություն, ես ամեն ինչ կժխտեմ։ Ձեր գործն է. կամ սեփական ձեռքերով իրականացրեք արդարադատություն կամ մի իրականացրեք։ Եվ սա Ձեր ականջին օղ արեք։
- Դա ի՞նչ արդարադատություն է. վրեժ լուծել խելագարից, ով իրեն մարդասպանի տեղ է դրել։ Ինձ համոզում էիք, որ Ձեր համադասարանցուն էլ եք սպանել՝ նախօրոք աղոթելով աստծուն։ Էնպես որ, դժվար չէ գուշակել՝ ինչ մարդասպան եք։
- Բա դանա՞կը, որով սպանվել է Ձեր կինը։ Որտեղի՞ց ես դրա մասին գիտեմ։ Ձեր կարծիքով մարդասպա՞նն է ցածր գնով վրաս սաղացրել։ Ինչո՞ւ եք վախենում ճշմարտությունից։ Ախր ամեն ինչ այնքան պարզ է։
- Այո, ամեն ինչ շատ պարզ է։ Ես գալիս եմ օդանավակայան և իմանում, որ իմ չվերթը հետաձգվում է։ Ինձ է մոտենում մի տիպ ու սկսում հիմարություններ դուրս տալ։ Ինձ իր շատախոսությամբ տանջելով՝ նա, ի միջի այլոց, խոստովանում է, որ քսան տարի առաջ բռնաբարել է իմ կնոջը, իսկ դրանից տասը տարի հետո էլ սպանել նրան։ Եվ Դուք ուզում եք, որ ես դրան հավատա՞մ։
- Ձեր տարբերակում շատ անճշտություններ կան։
- Ահա, թե ի՜նչ։
- Դուք ե՞րբ իմացաք, որ գնում եք Բարսելոնա՝ գործնական ճամփորդության և թռչելու եք մարտի քսանչորսին։
- Դա Ձեզ չի վերաբերում։
- Չե՞ք ուզում ասել։ Լավ, ես կասեմ։ Երկու շաբաթ առաջ Ձեր տնօրենին զանգեցին Բարսելոնայից և առաջարկեցին սպառման նոր շուկա։ Հետն էլ հրավիրեցին մասնակցելու այդ ֆիրմայի բաժնետերերի ընդհանուր ժողովին, որ կկայանա մարտի քսանչորսին։ Դուք հո լավ գիտեք, որ նա նույնքան կատալոնացի է, որքան ես կամ Դուք։ Եվ ընդհանրապես՝ զանգում էր նա Փարիզից։
- Ի՞նչ է շեֆիս անունը
- Ժան Պասկալ Մենյե։ Դեռ չե՞ք հավատում ինձ։
- Դա միայն ապացուցում է, որ Դուք սրիկա եք։ Իսկ դա առանց այդ էլ հայտնի էր։
- Չափից դուրս գործունյա սրիկա, չէ՞։
- Ավելի շուտ՝ տեղեկացված սրիկա։
- Ոչ միայն տեղեկացված, այլև չափազանց գործունյա։ Էդ ինչո՞ւ հանկարծ Ձեր չվերթը հետաձգեցին։
- Ի՞նչ է, դա՞ էլ է Ձեր պատճառով։
- Տխմար, նո՞ր հասկացար։
- Ինչպե՞ս դա կարողացաք անել։
- Կազմակերպեցի հեռախոսով, ինչպես Ձեր շեֆի հետ էր։ Առաջին պատահած ավտոմատից զանգեցի ու ասացի, որ ինքնաթիռում ռումբ կա։ Գիտե՞ք՝ ինչքան աղետ է հնարավոր սարքել մի հեռախոսազանգով։
- Գիտե՞ք, որ միայն դրա համար Ձեզ կարող եմ հանձնել ոստիկանությանը։
- Գիտեմ։ Եթե նրան համոզեք, որ ես եմ արել, ինձ խոշոր տուգանք է սպառնում։
- Հսկայական տուգանք, թանկագին տիար։
- Եվ դա բավարա՞ր է, որ ինձնից վրեժ լուծեք Ձեր կնոջ նկատմամբ բռնության ու նրա սպանության համար։
- Դուք ամեն ինչ կանխատեսել եք, սրիկա։
- Ուրախ եմ, որ վերստանում եք առողջ բանականությունը։
- Ձեր ինչի՞ն էր պետք իմ չվերթը հետաձգելը։
- Որ լավ մտածեք՝ էլ ուրիշ որտե՞ղ է հնարավոր սրտանց զրուցել, եթե ոչ սպասասրահում։ Ես փնտրում էի մի տեղ, ուր կարող էի Ձեզ պատին դեմ տալ։ Եվ գտա։ Քանի որ Դուք այդ ինքնաթիռով պիտի թռչեք, ոչ մի տեղ չեք փախչի։
- Հիմա ես գիտեմ, որ այս ամենը սուտ է, ու հանգիստ կարող եմ գնալ։
- Այո, հիմա գիտեք, որ այս ամենը սուտ է։ Բայց հո չե՞ք կարող հանգիստ բաց թողնել այն մարդուն, ով կործանել է Ձեր կյանքը։
- Ինչո՞ւ Դուք ինձ դա հենց սկզբից չասացիք։ Ի՞նչ կարիք կար գլուխս տանելու Ձեր կատվի պատմություններով միանգամից հայտարարելու փոխարեն. «Ես Ձեր կնոջն սպանողն եմ»։
- Այս գործերն այդպես չեն արվում։ Ես, գիտե՞ք՝ ինչ, սարսափելի ձևապաշտ մարդ եմ։ Ես գործում եմ յանսենյան կոսմետիկայի խիստ սկզբունքներին համապատասխան։
- Ինչ… ի՞նչ։ Էստեղ ի՞նչ կապ ունի կանացի կոսմետիկան։
- Ի՛նչ անգրագետ ես։ Կոսմետիկան դիմափոշին ու ծարիրը չեն, այլ համաշխարհայինի մասին գիտություն, բարոյական օրենքների համակարգ, որ սահմանում է իրերի դրությունը աշխարհում։ Ես ի՞նչ մեղք ունեմ, որ գեղագետներն ու կանացի գեղեցկության մասնագետները սեփականացրել են այդ սքանչելի բառը։ Իմ կողմից հակակոսմետիկական կլիներ միանգամից ամբողջ ճշմարտությունն ասելն ու խիստ ընտրության առաջ կանգնեցնելը Ձեզ։ Պետք էր ինչպես հարկն է պատրաստել Ձեզ և հասցնել անհրաժեշտ վիճակի։
- Ավելի ճիշտ՝ համբերությունից հանել։
- Այո, մասամբ։ Որ մարդուն համոզես՝ կատարելու իր առաքելությունը, անհրաժեշտ է արթնացնել նրա նյարդային համակարգը։ Հարկավոր է նրան այնպես զայրացնել, որ մեջը բարկությունը եռա։ Դուք դեռ չափազանց բանական եք։ Իսկ ես կռիվ եմ տալիս Ձեր ուղեղի ենթակեղևի դեմ։
- Իզուր եք ջանք թափում։ Ես թույլ չեմ տա ինձ հետ խաղեր խաղալ։
- Կարծում եք՝ փորձում եմ Ձեզ մատներիս վրա խաղացնել, բայց ես բացահայտում եմ Ձեզ համար Ձեր ճշմարիտ ճանապարհը, Ձեր կոսմետիկական կոչումը։ Ես, ինչպես արդեն ասել եմ, տառապում եմ մեղքի զգացումից։ Սովորաբար հանցագործներին հատուկ չի լինում այդ զգացումը, բայց հենց դա արթնանում է, նրանք մեկընդմիշտ կորցնում են հանգիստը։ Մեղավորը ծարավի է պատժի, ինչպես գետն շտապում է միանալու օվկիանոսին։ Իսկ անարգված կողմը ճիշտ նույն կերպ ծարավի է վրեժի։ Եթե Դուք, Ժերոմ Անգյուստ, հրաժարվեք վրեժից, Դուք չեք ինքնաիրացվի մինչև վերջ, խաբած կլինեք Ձեր սեփական ճակատագրին։
- Ձեզ որ հավատանք, մենակ պատժի մասին եք մտածում։
- Այո, այդպես էլ կա։
- Բայց դա ապուշություն է։
- Մեզնից յուրաքանչյուրը արժանի է իր հանցագործին։
- Ավելի լավ կլիներ՝ բութ անասուն լինեիք, ով մարդկանց գլուխը տանելու ու ժամերով իր հանցագործություններն արդարացնելու պահանջմունք չունի։
- Մի՞թե կգերադասեիք, որ Ձեր կնոջը բռնաբարած ու սպանած լիներ այդպիսի մի բուլդոզեր։
- Ես կգերադասեի, որ ոչ ոք նրան չբռնաբարեր ու չսպաներ։ Բայց քանի որ դա արդեն եղել է, այո, կգերադասեի, որ դա լիներ բութ կենդանի, ոչ թե Ձեզ նման խանգարվածը։
- Թանկագին Ժերոմ Անգյուստ, կրկնում եմ. մեզնից յուրաքանչյուրն արժանի է իր հանցագործին։
- Գարշելի միտք է։ Իբր՝ իմ կինը արժանի էր էդ բախտին։
- Խոսքը ոչ թե Ձեր կնոջ մասին է, այլ Ձեր։
- Առավել ևս։ Ինչո՞ւ, ուրեմն, Դուք կործանեցիք նրան, ոչ թե ինձ։
- «Դուք կործանեցիք…»։ Շատ ծիծաղելի է։
- Ծիծաղելի՞ է։ Սա արդեն չափից դուրս է։ Ի՞նչ եք ապուշի պես ժպտում։ Ի՞նչ կա ծիծաղելու։
- Լավ, հանգստացեք։
- Ինչպե՞ս կարող եմ հանգստանալ։ Այլևս չեմ ուզում Ձեզ տեսնել։
- Դե, սպանեք ինձ։ Տարեք ինձ զուգարան ու գլուխս խփեք պատին։ Եվ ամեն ինչ կվերջանա։
- Ես Ձեզ նման հաճույք չեմ պատճառի, մեսյե։ Հիմա ոստիկան կկանչեմ։ Վստահ եմ՝ նա Ձեզ նեղը դնելու միջոցը կգտնի։ Տասը տարի առաջ դեռ ԴՆԹ չէին կարողանում անել, բայց հիմա հո անում են։ Հաստատ հանցանքի վայրում մի բան թողած կլինեք։ Ձեր մի մազն անգամ բավարար կլինի Ձեզ բռնելու համար։
- Հրաշալի միտք է։ Եվ Դուք ենթադրում եք, որ ես այստեղ սպասելո՞ւ եմ Ձեզ։
- Դուք ինձ հետ եք գալու։
- Չլինի՞՝ կարծում եք, թե դրան կհամաձայնեմ։
- Ես հրամայում եմ ինձ հետ գալ։
- Ծիծաղ և միայն ծիծաղ։ Եվ ինչպե՞ս եք ինձ ստիպելու Ձեզ հետ գնալ։
Ճակատագիրը կամեցավ, որ այդ պահին Ժերոմը տեսնի կողքով անցնող երկու ոստիկանի։ Նա բղավեց.
- Ոստիկա՛ն, ոստիկա՛ն։
Ոստիկանները շտապեցին կանչին, նրանց հետ էլ՝ պարապների մի ամբոխ հավաքվեց։
- Մեսյե, Ձերբակալեք այս մարդուն,- դիմեց Անգյուստը ոստիկաններին՝ ցույց տալով կողքին նստած Տեքսելին։
- Ի՞նչ մարդ։ -Հարցրեց ոստիկաններից մեկը։
- Այ, այս,- պնդեց Ժերոմը՝ մանտնացույց անելով քմծիծաղող Տեքստորին։
- Կարգ պաշտպանողները շփոթված իրար նայեցին, ապա համր մի հարցով աչքները չռեցին Անգյուստի վրա. «Գի՞ժ է» ։
- Ձեր փաստաթղթերը, մեսյե՛,- պահանջեց նրանցից մեկը։
- Ի՞նչ,- բորբոքվեց Ժերոմը։ -Դուք ինձնի՞ց եք փաստաթուղթ ուզում։ Էս տիպից փաստաթուղթ ուզեք։
- Ձեր փաստաթղթերը։ - սպառնալից կրկնեց ոստիկանը։ Ստորացած ու ճնշված՝ Անգյուստը ներկայացրեց անձնագիրը։

Ոստիկաններն ուշադիր զննեցին, հետո վերադարձրին և խիստ զգուշացրին.
- Առաջին անգամ ներում ենք։ Բայց էլ այդպիսի կատակ չանեք։
- Սրա փաստաթղթերն ստուգեք,- շարունակեց պնդել Ժերոմը։
- Շնորհակալ եղեք, որ թռիչքից առաջ Ձեզ հակաալկոհոլային ստուգման չեն ենթարկում։

Ոստիկանները հեռացան՝ բարկացած Անգյուստին թողնելով միանգամայն անորոշության մեջ։ Շուրջը բոլորը նրան էին նայում որպես գժի։ Էստեղ նորից հոլանդացին սկսեց հռհռալ։
- Վերջապես հասկացա՞ր՝ ինչ է կատարվում։ -Հարցրեց Տեքսելը։
- Ձեզ ո՞վ թույլ տվեց ինձ հետ «դու»-ով խոսել։ Ես Ձեզ նման խոզերի թայը չեմ։

Տեքստորն ավելի բարձր հռհռաց։ Շուրջը բոլորը լսում էին այդ խոսակցությունը և հետաքրքրությամբ դիտում տեղի ունեցողը։ Անգյուսը թռավ տեղից ու կատաղած գոռաց պարապների վրա.
-Ռադ եղեք էստեղից։ Չփորձեք քթներդ խոթել։ Բոլորիդ ոսկորները կհաշվեմ։
Տեսքն այնքան կատաղի էր, որ բոլորը միանգամից ցրվեցին, իսկ մոտ նստածները հեռու նստեցին։ Դրանից հետո էլ ոչ ոք նրան չմոտեցավ։
- Բրավո, Ժերոմ։ Լավ կատաղեցիր։ Չնայած ես քո թայը չեմ, բայց էդպիսին քեզ դեռ չէի տեսել։
- Ես արգելում եմ ինձ հետ «դու»-ով խոսել։
- Էնքան բան տեսանք իրար հետ, որ դու էլ կարող ես ինձ հետ «դու»-ով խոսել։
- Մտքներովդ էլ չանցնի։
- Բայց չէ՞ որ ես քեզ վաղուց գիտեմ։
Ժերոմը նայեց ժամացույցին։
- Երկու ժամից քիչ։
- Ես քեզ ամբողջ կյանքում գիտեմ։
Անգյուսը աչքերը չռեց հոլանդացու երեսին։
- Տեքստոր Տեքսելը ծածկանո՞ւն է։ Մենք նույն դպրոցո՞ւմ ենք սովորել։
- Մի՞թե չես ճանաչում դպրոցական քո փոքրիկ ընկերոջը։
- Ոչ։ Դա շատ վաղուց էր։ Երևում է՝ շատ եք փոխվել։
- Ի՞նչ ես կարծում. ինչո՞ւ ոստիկաններն ինձ չձերբակալեցին։
- Չգիտեմ։ Գուցե Դուք հայտնի և ազդեցիկ դեմք եք։
- Իսկ ինչո՞ւ էին բոլորը քեզ էնպես նայում, ասես գիժ էին տեսել։
- Որովհետև ոստիկաններն իրենց այդպես պահեցին։
- Էդպես էլ ոչինչ չհասկացա՞ր։
- Իսկ ի՞նչ պիտի հասկանայի։
- Որ կողքիդ ոչ ոք չկա։
- Եթե Ձեզ անտեսանելի մարդ եք համարում, ինչո՞ւ եմ, ուրեմն, ես Ձեզ տեսնում։
- Ինձ միայն դու էլ տեսնում ես։ Նույնիսկ ես ինձ չեմ տեսնում։
- Մեսյե, ինձ ձանձրացրին Ձեր էժանագին ձեռնածությունները։ Եվ բավական է՝ «դու»-ով դիմեք։
- Մի՞թե դու ինքդ քեզ իրավունք չունես «դու» ասելու։
- Ինչ, ի՞նչ։
- Սխալ չես լսել. ես դու եմ։
Ժերոմը սարսափած նայեց հոլանդացուն։
- Այո, ես դու եմ,- կրկնեց Տեքստորը։ -Ես քո մասն եմ։ Դու այդ մասը չես ճանաչում և աշխատում ես չնկատել նրան, բայց նա քեզ ցանկացած ուրիշ մեկից լավ գիտի։
- Ես իզուր ոստիկաններին դիմեցի։ Չէ՞ որ Դուք հոգեկան հիվանդ եք, և Ձեզ պետք է հոգեբուժարան ուղարկել։
- Հոգեկան հիվա՞նդ։ Դու իսկապե՞ս քեզ հետ հաշտ չես ապրում։ Արդեն քանի անգամ փորձեցի քեզ լուսավորել։ Երբ պատմում էի ներքին թշնամու մասին, չէ՞ որ ակնարկում էի, որ քեզնից դուրս գոյություն չունեմ, որ դու ես ինձ հորինել։ Դրան դու մեծ ինքնավստահությամբ պատասխանեցիր, որ ոչ մի ներքին թշնամի չունես։ Խեղճ Ժերոմ, հեչ բախտդ չի բերել։ Քեզ բաժին է ընկել ներքին ամենաանհաշտ թշնամին, այսինքն՝ ես։
- Դուք ես չեմ, մեսյե՛։ Ձեր անունը Տեքստոր Տեքսել է, Դուք հոլանդացի եք և ամենասարսափելի զահլա տանողն եք աշխարհում։
- Ինչո՞ւ են այդ հրաշալի հատկանիշները խանգարում, որ ես լինեմ դու։
- Ձեր անհատականությունը, ազգությունը, անձնական պատմությունը, ֆիզիկական և հոգեկան նկարագիրը։ Դրանք բոլորը միայն Ձերն են և էլ ուրիշ ոչ մեկինը։
- Գիտե՞ս ինչ, ծերուկ, էնքան էլ շուտ գլխի ընկնողը չես և չափազանց մակերեսային ես դատում ինքդ քո մասին։ Բայց դա հատուկ է մարդկային ուղեղին՝ կենտրոնանալ դատարկ բաների վրա և բաց թողնել գլխավորը։
- Ինչի՞ էր պետք կատվի կեղտաջրի մասին էդ պատմություններն ու մյուս սուտ բաները, որ ինձ հետ ոչ մի կապ չունեն։
- Դու պիտի ինձ քեզնից բոլորովին տարբեր հորինեիր, որ հավատայիր, որ դու չես…. դու չես սպանել քո կնոջը։
- Լռե՛ք։
- Դժբախտաբար, էլ չեմ լռի։ Առանց այդ էլ չափազանց երկար եմ լռել։ Եվ վերջին տասը տարում լռելն օրավուր ավելի դժվար է դառնում։
- Էլ չեմ ուզում Ձեզ լսել։
- Բայց չէ՞ որ դու ես ինձ ստիպում խոսել։ Որքան էլ ինձնից քեզ հեռու պահես, էլ բան դուրս չի գա։ Լրիվ տասը տարի դու ապրել ես՝ քեզ անմեղ համարելով։ Այսօր առավոտյան դու անկողնուց վեր կացար ու պատրաստվեցիր Բարսելոն թռչելու։ Մի հայացք գցեցիր օրացույցին. Մարտի քսանչորսը՝ հազար ինը հարյուր իննսունինը թիվ։ Ոչ մի տագնապալի զանգ չհնչեց քո գլխում։ Ես քեզ հիշեցրի, որ այսօր քո հանցագործության տասներորդ տարեդարձն է։
- Բայց ես իմ կնոջը չեմ բռնաբարել։
- Չես բռնաբարել։ Բայց շատ էիր ուզում բռնաբարել, երբ առաջին անգամ քսան տարի առաջ հանդիպեցիր Մոնմարտրի գերեզմանոցում։ Եվ գիշերը` երազում տեսար, թե բռնաբարում ես նրան։ Հիշո՞ւմ ես, մեր զրույցի սկզբում ասացի, որ միշտ անում եմ այն, ինչ ուզում եմ։ Ես քո այն մասն եմ, որ իրեն ոչ մի բանից չի զրկում։ Ես քեզ այդ երազը նվիրեցի։ Ոչ մի օրենք գիշերային երևակայությունները չի արգելում։ Որոշ ժամանակ անց դու ինչ-որ երեկոյի ժամանակ նորից հանդիպեցիր Իզաբելին և սկսեցիր խոսել նրա հետ։
- Որտեղի՞ց դա գիտեք։
- Որովհետև ես դու եմ, Ժերոմ։ Շատ զվարճալի էր քեզ համար բարձրաշխարհիկ զրույց վարել մի կնոջ հետ, ում երազում բռնաբարել ես։ Դու նրան դուր եկար. դու կանանց դուր ես գալիս, եթե ինձ շատ խորն ես թաքցնում։
- Չէ, Դուք այնուամենայնիվ խելագար եք։ Եվ Դուք եք սպանել իմ կնոջը, հիմա էլ, որ Ձեր երեսը պարզ անեք, ուզում եք մեղքն ինձ վրա գցել։
- Այդ դեպքում ինչո՞ւ ես այսքան ժամանակ կորցրի իմ մեղքը ապացուցելու համար։
- Դուք խանգարված եք։ Իսկ խանգարվածները միշտ էլ անտրամաբանական ու անկանխատեսելի վարք են ունենում։
- Ինձ էդպես մի փնովիր։ Մոռանում ես, որ ես դու եմ։
- Եթե դա այդպես է, ինչո՞ւ եմ ես Ձեզ հոլանդացի դարձրել։
- Որ հեշտ լինի քեզնից տարբերակելը։ Ես դա արդեն բացատրել եմ։
- Բայց ինչո՞ւ հենց հոլանդացի, ոչ թե պապուաս կամ էսկիմոս։
- Մինչև էդտեղ մտքովդ չի անցել։
- Իսկ որտեղի՞ց հայտնվեց յանսենիստական այդ ցնդաբանությունը։ Չէ՞ որ ես բացարձակ անհավատ եմ։
- Դա միայն հաստատում է, որ հոգու խորքում քեզ միստիկան խորթ չէ։
- Վերջ տվեք այդ էժանագին հոգեվերլուծական կատակները։
- Մի տես՝ ոնց ես զայրանում, հենց քեզ ավելի խորն են փորում և դիպչում նրան, ինչ դու քո մեջ ճնշում ես։
- Դուք է՞լ եք նույնը ասում։ Քսաներորդ դարում բոլորը խելքները թռցրել են բարդույթների հողի վրա։
- Արդյունքում էլ հայտնվել է մի մարդասպան, որ հնարավոր է միայն քսաներորդ դարում։ Դա դու ես։
- Եթե Ձեր զառանցանքներում ճշմարտության գոնե հատիկ կա, ապա շատ խղճուկ ու անհեթեթ մարդասպան է։
- Չասացի՞՝ ամեն մեկը արժանի է իր հանցագործին։ Ցավում եմ, իմ խեղճ Ժերոմ, շատ հեռու ես Մորթոտող Ջեքից կամ տխրահռչակ Լանդրյուից, որ իր ինը կանանց վառել է, որ փողերին տիրանա։ Քեզ միայն այնպիսի մարդասպան է հասնում, ինչպեսին ես եմ։
- Ես Ձեզ հետ ոչ մի ընդհանուր բան չունեմ։
- Դժվար է, հա՞, դրա հետ հաշտվելը։
- Ձեզ որ լսեմ, ուրեմն ես դոկտոր Ջեքիլն եմ, իսկ Դուք՝ միստհ Հայդը2։
- Ինչ էլ գլուխն է գովում։ Ո՛չ, դու այդքան բարեհոգի չես, որքան դոկտոր Ջեքիլը, իսկ քո մեջ ապրող մարդասպանը ոչ մի բանով համեմատելի չէ արյունարբու հրեշ Հայդի հետ։ Դու հո ֆանատ-գիտնական չես։ Ընդամենը սովորական ղեկավար ես, և միակ բանը, որ քեզ մյուսներից տարբերում էր, քո կինն էր։ Իսկ վերջին տասը տարում քո միակ առաքինությունը քո ամուրիությունն է։
- Դուք ինչո՞ւ սպանեցիք Իզաբելին։
- Տարօրինակ է։ Չէ՞ որ քիչ առաջ դու չէիր հավատում, որ ես եմ նրան սպանել։ Մեղքի կոսմետիկայի մասին դատելիս ես այնպես թոզ փչեցի աչքերիդ, որ հանկարծ հավատացիր ու նույնիսկ հետաքրքրվում ես՝ ինչու եմ սպանել կնոջդ։ Տեսնում եմ՝ պատրաստ ես հավատալու ամեն ինչի, մենակ թե չկասկածես սեփական անմեղությանը։
- Պատասխանե՛ք, ինչո՞ւ սպանեցիք Իզաբելին։
- Ես չեմ պատասխանում սխալ ձևակերպած հարցերին։ Պիտի հարցնեիք՝ «Ինչո՞ւ ես սպանեցի իմ կնոջը»։
- Դրա մասին խոսք անգամ չի կարող լինել։
- Դեռ չե՞ս հավատում, որ ես դու եմ։
- Ես դրան երբեք էլ չեմ հավատա։
- Սեփական ես-ի ինչպիսի՜ երկրպագում։ «Ես՝ ես եմ, ոչինչ և ոչ ոք ինձնից բացի։ Ես՝ ես եմ, ուրեմն ես աթոռը չեմ, որի վրա նստած եմ, ոչ էլ այն ծառը, որին նայում եմ։ Ես ամբողջ աշխարհից տարբերվում եմ և տեղավորվում եմ սեփական մարմնիս ու գիտակցությանս սահմաններում։ Ես՝ ես եմ, այսինքն կողքից անցնող պարոնը չեմ, մանավանդ, եթե այդ պարոնը իմ կնոջը սպանողն է»։ Սա է քո կյանքի դավանանքը։
- Այո՛, դա իմ դավանանքն է։
- Քեզպեսները սովորել են առանց մտածելու հրաշալի ապրել։ Կյանքում էնքա՛ն բան կա հուզվելու, պակասը քո փոքրիկ «ես»-ն էր, որ դեռ տհաճ հարցեր էլ տալիս է։ Այս ամենն անհանգստացնում է և սպառնում խանգարել քո հանգիստը։ Բարեբախտաբար, մարդիկ հորինել են դրան դիմադրելու մի հրաշալի միջոց. դադարել են մտածելուց։ Ի՞նչ կարիք կա։ Թող նրանք մտածեն, ովքեր իրենց գործունեության բերումով պարտավոր են մտածել՝ փիլիսոփաները, բանաստեղծները։ Այդպես շատ ավելի հարմար է ապրել, մանավանդ որ կարող ես քեզ թույլ տալ միանգամայն արհամարհել նրանց մտքի պտուղները։ Այսպես, մի ականավոր փիլիսոփա դեռ երեք դար առաջ է ասել. «Սեփական ես-ի նկատմամբ կողմնապահությունն արժանի է ատելության»3, իսկ անցյալ դարի հոյակապ մի բանաստեղծ հռչակել է. «Իմ մեջ մի ուրիշ «ես» է ապրում»4։ Դե, ի՞նչ, շատ գեղեցիկ է հնչում։ Կարելի է դա քննարկել բարձրաշխարհիկ ընթրիքի ժամանակ, բայց այս ամենը մազ անգամ չի սասանի մեր սուրբ հավատը, որ ես՝ ես եմ, իսկ դու՝ դու։ Եվ ամեն մեկս մեզ համար ենք։
- Լավագույն ապացույցը, որ ես Դուք չեք. Դուք անհամեմատ ավելի լեզվանի եք, քան ես։
- Այդպես է լինում, երբ սեփական ներքին թշնամու բերանը չափազանց երկար ժամանակով են փակում։ Հերիք է՝ կապից ազատվի, էլ դադար չի առնում։
- Եվս մի ապացույց. երբ փակեցի ականջներս, Ձեզ չէի լսում։
- Ի՞նչ զարմանալու բան կա։ Տասնյակ տարիներով ինձ չէիր լսում անգամ ականջներդ չփակած։
- Ահա՝ մի ուրիշ ապացույց. ես յանսենիզմից ու մյուս «-իզմերից» բան չեմ հասկանում։ Դուք ինձնից շատ ավելի կրթված եք։
- Ամենևին էլ՝ ոչ։ Պարզապես ես քո «ես»-ի այն մասն եմ, որ ոչինչ չի մոռանում։ Սա է ամբողջ տարբերությունը։ Եթե մարդիկ լավ հիշողություն ունենային, ազատ կքննարկեին իրենց անհասանելի թվացող խնդիրները։
- Եվս մի ապացույց, որ ես Դուք չեմ. տանել չեմ կարողանում կոկոսի յուղը։
Տեքստորը ծիծաղեց։
- Ա՛յ քեզ ապացույց։
- Բայց այդպես է։ Վրան նայել էլ չեմ կարողանում, իսկ Դուք խոստովանեցիք, որ պաշտում եք։ Դե՞, առարկություն չունե՞ք։
- Հիմա ամեն ինչ կբացատրեմ։ Քո «ես»-ի այն հատվածը, որ տանել չի կարողանում կոկոսի յուղը, երբեք չի խոստովանի, որ Մենիլմոնտան զբոսայգում վաճառվող հոթ-դոգերը տեսնելիս լոզերը գնում են։
- Ինչե՞ր եք հորինում։
- Եթե մեսյեն պարբերաբար հաճախում է գործարար նախաճաշերին ու ընթրիքներին, ուր նրբահամ բանջարեղենի հետ տափակաձուկ են մատուցում և այլ զիզի-բիզիներ, նա ամաչում է իր մեջ նստած քաղքենուց, ով բառերով արհամարհում է կոկոսի յուղի ու Մենիլմոնտան զբոսայգու հոթ-դոգի պես զզվելի բաները, բայց երազելով երազում է՝ ոնց ձեռք գցի այդ պարզ մարդկային հաճույքները ու խեղդվելու չափ բեռնի իրեն դրանցով։ Դու կնոջդ հետ հաճախ էիր գնում այդ թաղամաս՝ Պեր-Լաշեզի գերեզմանատունը։ Նա հիանում էր ննջեցյալներով սնվող չքնաղ ծառերով ու անսփոփ ողբացող հարսնացուների գերեզմաններով։ Իսկ քեզ անհամեմատ ավելի հուզում էր նրբերշիկների հոտը, որ տապակում էին փողոցի հակառակ կողմում։ Ավելի շուտ գետնի տակ կանցնեիր, քան կխոստովանեիր այդքան ստորակարգ հաճույքի հակումը։ Բայց ես քո «ես»-ի այն մասն եմ, որ իրեն ոչնչից չի զրկում։
- Զառանցա՜նք է։
- Իզուր ես վիճում։ Ի՞նչ կարիք կա թաքցնելու սեփական թուլություններից ամենահմայիչը։
- Ես ոչինչ չեմ թաքցնում։
- Դու սիրո՞ւմ էիր Իզաբելին։
- Ես նրան հիմա էլ եմ խելքից դուրս սիրում։
- Համ էլ պատրաստ ես նրան կյանքից զրկելու արտոնությունը ուրիշի՞ն զիջել։
- Դա ի՞նչ արտոնություն է։
- Արտոնություն է։ Կնոջդ սպանել է նա, ով ավելի շատ է սիրել։
- Ո՛չ։ Դա գարշելի սեր է։
- Գուցե և գարշելի է, բայց ավելի կրքոտ է։
- Ոչ ոք նրան այնպես չի սիրել, ինչպես ես։
- Ես էլ եմ ասում։
- Ես ոնց որ թե սկսում եմ հասկանալ։ Դուք մոլագար սադիստ եք, ով բոլոր այրի տղամարդկանց մասին, ում կնոջը սպանել են, գործ է հավաքում։ Ձեզ նրա տանջանքները քիչ են թվում։ Ձեզ դուր է գալիս հետևել դժբախտին ու նրան մեղքի զգացում ներարկել։
- Դե լա՜վ, Ժերոմ։ Էդ տեսակ սիրողականությունն իմ ճաշակով չէ։ Շատ ավելի հաճելի է ընտրել մեն միակ զոհին ու հաճույքով տանջել նրան։
- Այսինքն՝ խոստովանում եք, որ Դուք ես չեմ։
- Ես նման բան չասացի։ Ես քո այն մասն եմ, որ քեզ կործանում է։ Ցանկացած մեծահասակ մարդու հատուկ է ինքնակործանման հակումը։ Ես հենց այդ հակումն եմ։
- Զահլաս տարաք։
- Դու էլ ականջներդ փակիր։
Անգյուստը փակում է։
- Ի՞նչ, չի՞ ստացվում։ Միևնույն է՝ լսո՞ւմ ես։
Ժերոմն ավելի ամուր է սեղմում ականջները։
- Իզուր ես ջանում։ Ի դեպ, եթե ականջները քեզ նման փակես, միևնույն է, երկար չես դիմանա։ Ասել եմ, չէ՞, որ ձեռքերը չի կարելի վերև բարձրացնել։ Կարելի է մտածել, թե վրադ ատրճանակ են պահել։ Ներքևից ափերով սեղմիր ականջներդ, իսկ արմունկներդ իջեցրու կրծքիդ։ Այդպես շատ ավելի երկար կդիմանաս։ Եթե անցած անգամ, երբ ականջներդ փակեցիր, որ ինձ չլսես, դա իմանայիր… Տարօրինակ է, որ չգիտեիր։ բայց հիմա դա նշանակություն չունի։
Անգյուստը դեմքին զզվանքի արտահայտությամբ իջեցնում է ձեռքերը։
- Հիմա դու էլ ես տեսնում, որ դու ես եմ։ Իմ ձայնը քո գլխի մեջ է հնչում։ Եվ դու ոչ մի տեղ ինձնից չես կարող թաքնվել։
- Ես այսքան տարի Ձեր կարիքը չեմ ունեցել, հիմա էլ մի միջոց կգտնեմ Ձեզ պես ձանձրացնող հարևանից ազավելու համար։
- Բան դուրս չի գա։ Վերջ, հետ չես կարող գնալ։ Ավելի լավ է՝ ասա՝ որտե՞ղ էիր հազար ինը հարյուր ութսունինը թվի մարտի քսանչորսին՝ ուրբաթ օրով, ժամը երեկոյան յոթին։ Ես գիտեմ, որ ոստիկանությունն արդեն քեզ այս հարցը տվել է։
- Այո՛, և նա դրա իրավունքն ուներ։
- Ես էլ իրավունք ունեմ քեզ ցանկացած հարց տալու։
- Եթե գիտեք, որ ոստիկաններն ինձ դա հարցրել են, ուրեմն գիտեք նաև իմ պատասխանը։
- Այո, աշխատավայրում ես եղել։ Շատ կասկածելի ալիբի ունեիր, բայց քննիչների մեղքը եկար, ու նրանք քեզ հավատացին։ Բա ո՞նց. դժբախտ, վշտից սպանված ամուսին։
- Ինչ ուզում եք, գցեք վրաս, բայց ես Իզաբելին չեմ սպանել։
- Բոլորովին հպարտություն չունես։ Քեզ երկու դեր են առաջարկում ընտրելու. անմեղ զոհի կամ մարդասպանի, բայց դու ընտրում ես երրորդ՝ ավելորդի դերը։
- Ես ոչինչ էլ չեմ ընտրում։ Ես գիտեմ, թե իրականում ինչպես է եղել։
- Իրականո՞ւմ։ Կատա՞կ ես անում։ Դե՝ նայիր աչքերիս մեջ ու ասա՝ մի՞թե այն օրը՝ կեսօրից հետո դու աշխատավայրում էիր։
- Այո՛ աշխատավայրում էի մինչև երեկո։
- Ավելի վատն ես, քան ես կարծում էի։
- Բա ե՞ս ինչ պիտի մտածեմ Ձեր մասին։ Դուք թաշկինակի պես վարկածներ եք փոխում։ Բա ասում էիք՝ երկար երկխոսություն եք ունեցել Իզաբելի հետ։ Ինչպե՞ս հասկանանք։
- Դու նրա հետ հաճախ երևակայական երկխոսություն էիր ունենում։ Երբ սիրում են, միշտ մտովի խոսում են սիրած մարդու հետ։
- Բա՝ մեռած ծնողների մասին Ձեր պատմությո՞ւնը, կատվի լա՞կը, դպրոցական ընկե՞րը, ում Դուք, իբր, սպանել եք։ Այս ամբողջն ի՞նչ է նշանակում։
- Ինչ ասես՝ կհորինես, մենակ թե քեզ համոզես, որ ես դու չեմ, այլ ինչ-որ ուրիշ մեկը։
- Ես Ձեր զառանցանքին էլ չեմ հավատում։ Ամեն ինչի պատասխանն ունեք։
- Իհարկե։ Չէ՞ որ ես քո մեջ ապրող դևն եմ։ Իսկ դևն ամեն ինչի պատասխանն էլ ունի։
- Բայց ինձ չի համոզում։ Ի դեպ, ուղևորությունը Բարսելոնա նո՞ւնպես Ձեր ձեռքի գործն է։
- Ոչ, ոչ։ Ոչ էլ թռիչքն են իմ պատճառով հետաձգել։ Ես ոչ քո շեֆին եմ զանգել, ոչ օդանավակայանի դիսպետչերություն։
- Էլ ինչի՞ համար էիք այդ հեքիաթները հորինում։
- Որ քեզ ստիպեմ՝ խոստովանես։ Եթե ինձ ժամանակին սպանած լինեիր, հիմա ստիպված չէիր լինի այսքան տհաճ բացահայտումները լսելու։
- Ինչո՞ւ եք դրա համար օդանավակայանն ընտրել։
- Թռիչքը հետաձգվում է։ Պարտադրված պարապուրդ, և դու չգիտես՝ ինչով զբաղվես։ Քեզ նման մարդկանց հնարավոր է բռնացնել, եթե ինչ-որ անսպասելի բան է լինում, և նրանք անգործ են։ Դրա հետ՝ տարեթիվը՝ կնոջդ մահվան տասնամյակը, որ դեռ առավոտից փոթորկում է քո ենթագիտակցությունը։ Դու հասունացել ես աչքերդ բացելու համար։ Քո մտավոր համակարգչում արդեն վիրուս կա, և դրա դեմ ոչինչ չես կարող անել։ Ահա, թե ինչու դու ինձ լսում ես անգամ ականջներդ փակած։
- Պատմեք՝ իրականում ինչ է տեղի ունեցել։
- Էդ ինչո՞ւ հանկարծ էդպես միանգամից։
- Եթե ես իրոք սպանել եմ Իզաբելին, ուզում եմ իմանալ՝ ինչո՞ւ եմ դա արել։
- Որովհետև սիրում էիր նրան։ Ում սիրում են, նրան էլ սպանում են։
- Ձեր կարծիքով, եկել եմ տուն ու առանց պատճառի դանակահարե՞լ կնոջս։
- Քո շարժիչ ուժը միայն սերն էր, սերը, որ տանում է դեպի կործանում։
- Ամպագոռգոռ ու անիմաստ բառեր։
- Ես նստած եմ քո մեջ և գիտեմ՝ ինչ եմ ասում։ Նայիր ճշմարտության աչքերին. կյանքն այնպես է դասավորված, որ ամեն սիրահարված, առավել ևս՝ կրքոտ սիրահարված կարող է ցանկություն ունենալ սպանելու իր կնոջը։ Ես հենց այդ պահն եմ։ Շատերն աշխատում են ճնշել իրենց մեջ այդպիսի սարսափելի մտքերը և իրենց «ես»-ի մութ կողմերը։ Բայց դու մյուսներին նման չես։ Դու նույնիսկ չէիր էլ մտածում, որ քո մեջ մարդասպան է ապրում։ Ինչպես հոթ-դոգի գաղտնի սիրահարն ու մտացածին բռնաբարողը, որ գիշերները հարձակվում է զոհերի վրա։ Բայց այսօր քո ուղեղին բան է պատահել, և դու քիթ քթի բախվեցիր նրանց հետ։ Եվ քեզ, բնականաբար, դժվար է հավատալ, որ նրանք բոլոը ապրում են քո մեջ։
- Դուք Ձեր անհեթեթությունը ոչնչով չեք կարող հաստատել։ Ինչո՞ւ պիտի ես Ձեզ հենց այնպես հավատամ։
- Իրեղեն ապացույցնեը հաճախ շեղում են և ամենևին էլ ճշմարտությունը չեն հաստատում։ Դե, լավ։ Սրա՞ն ինչ կասես։ Հազար ինը հարյուր ութսունինը թվի մարտի քսանչորսին՝ ուրբաթ օրը, երեկոյան յոթի մոտերքը դու հանկարծ տուն ես դառնում։ Իզաբելին թվաց, թե դու ինչ-որ տարօրինակ ես։ Դա նրանից էր, որ նա առաջին անգամ բախվում էր Տեքստոր Տեքսելի հետ։ Դա դու էիր և միաժամանակ դու չէիր։ Սովորաբար դու կանանց դուր ես գալիս, իսկ ես՝ ոչ։ Բայց այդ օրն ինչ-որ դուր չեկար Իզաբելին։ Դու լուռ նայում էիր նրան իմ՝ սեքսուալ մտահոգված ստորի աչքերով։ Դու ամուր գրկեցիր նրան, բայց նա զզվանքով քեզ հետ հրեց։ Դու նորից փորձեցիր նրան գրկել։ Բայց նա նորից քեզնից խույս տվեց և, որ ընդգծի իր մերժումը, նստեց բազմոցին ու շրջվեց մի կողմ։ Քեզ զայրացրեց, որ նա չի ուզում Տեքստոր Տեքսելի հետ գործ ունենալ։ Դու գնացիր խոհանոց ու վերցրիր ամենամեծ դանակը։ Դու մոտեցար, բայց նա ոչ մի վատ բան չկասկածեց։ Եվ դու մի քանի անգամ դանակը նրա մարմինը խրեցիր։ Ձեզնից ոչ ոք ոչ մի բառ չասաց։
Լռություն։
- Բայց ես ոչինչ չեմ հիշում,- համառորեն արտասանեց Ժերոմը։
- Հետո՞ ինչ։ Փոխարենը ես եմ հիշում։
- Մի քիչ առաջ բոլորովին ուրիշ տարբերակ էիք շարադրում։ Ե՞րբ եմ լսելու այդ սպանության երրորդ կամ չորրորդ տարբերակը։
- Ես քեզ Տեքստոր Տեքսելի տարբերակն եմ պատմել, որը չի հակասում Ժերոմ Անգյուստի տարբերակին։ Այն օրը կինդ զզվանքով հետ հրեց, որովհետև քո մեջ հրեշին ճանաչեց, որը երազում հաճույքով կանանց է բռնաբարում։ Քո տարբերակում ամեն ինչ անծպտուն տեղի ունեցավ, առանց բառերի, իսկ իմ տարբերակում Տեքստոր Տեքսելը մտքում երկխոսություն ունեցավ Իզաբելի հետ։ Իմ տարբերակում ես հղում արեցի Ադամի ու Եվայի վրա, և դա միանգամայն տեղին էր, որովհետև Աստվածաշնչում էլ այդ պատմության երկու տարբերակ կա։ Վտարման հայտնի պատմությունը երկու անգամ է պատմվում։ Կարելի է մտածել, թե պատմողին այդ դա շատ է դուր եկել։
- Իսկ ինձ՝ ոչ։
- Ավելի վատ քեզ համար։ Կնոջդ դանակահարելուց հետո դու դանակը վերցրիր քեզ հետ ու վերադարձար քո գրասենյակ։ Այնտեղ հանգստացար և նորից դարձար Ժերոմ Անգյուստը։ Ամեն ինչ վերադարձավ իր հունը։ Դու էլ շատ երջանիկ ու գոհ էիր։
- Դա իմ կյանքում վերջին անգամն էր, որ ես երջանիկ ու գոհ էի։
- Մի ժամ հետո՝ մոտ երեկոյան ութին, դու վերադարձար տուն՝ հանգստյան օրերի երջանիկ ակնկալիքով։
- Ես բաց արի դուռն ու սարսափելի տեսարանի առաջ կանգնեցի։
- Որը դու, որպես հեղինակ, արդեն տեսել էիր։
- Սարսափից ու հուսահատությունից ես բղավեցի։ Վազելով հարևանները եկան։ Նրանք էլ ոստիկանություն կանչեցին։ Երբ ինձ հարցաքննում էին, ես լրիվ ինձ կորցրած էի։ Մարդասպանին այդպես էլ չգտան։
- Ասում էի, չէ՞, որ իդեալական հանցագործություն ես կատարել։
- Այո, ամենագարշելի հանցագրծությունը։
- Շատ գլուխ մի գովա։ Այս օսլայած օձիքավորը հենց նոր իմացավ, որ դանակահարել է սեփական կնոջը, դրանից հետո իրեն միանգամից սրիկա է երևակայում ու հիվանդանում փառամոլությամբ։ Հո չե՞ս մոռացել որ դու ընդամենը զբաղվող ես։
- Չգիտեմ՝ ով եք՝ ես եմ, թե՝ ոչ, բայց ես Ձեզ ատում եմ։
- Էլի ապացույցներ ուզո՞ւմ ես։ Հանի՛ր բջջայինդ ու զանգիր քարտուղարուհուդ։
- Ինչո՞ւ։
- Արա՝ ինչ ասում եմ։
- Բայց ուզում եմ իմանալ՝ ինչու։
- Եթե շարունակես վիճել, ինքս կզանգեմ։
Անգյուստը հանում է հեռախոսը և համարը հավաքում։
- Կատրի՞ն։ Ժերոմն է։ Կներեք, որ անհանգստացնում եմ։
- Խնդրեք նրան բացել Ձեր սեղանի վերջին դարակը՝ ձախ կողմից և թող նայի թղթերի տակ։
- Կարելի՞ է Ձեզ մի բան խնդրել։ Բացեք, խնդրում եմ, իմ սեղանի վերջին դարակը՝ ձախ կողմից և նայեք թղթերի տակ։ Շնորհակալություն։ Ես սպասում եմ։
- Ի՞նչ ես կարծում, ի՞նչ է այնտեղ գտնելու քո սիրելի Կատրինը։
- Գաղափար չունեմ։ Ես այդ դարակը չեմ բացել արդեն… Ալո, այո, Կատրին։ Ի՞նչ։ Շնորհակալ եմ։ Ես դա վաղուց կորցրել էի։ Կներեք անհանգստացնելու համար։ Շուտով կհանդիպենք։

Անգյուստն անջատեց հեռախոսը։ Նրա դեմքը պատեց մահացու գունատությունը։
- Այ, տեսնո՞ւմ ես,- ժպտաց Տեքստորը։-Նա դանակն է գտել։ Դա տասը տարի մնացել է այդ դարակում։ Բրավո։ Դու քեզ անբիծ ես պահել։ Ձայնդ ոչ մի անգամ չի դողացել։ Կատրինը ոչիչն չի կասկածել։
- Դա ոչինչ չի ապացուցում։ Դուք եք դա այնտեղ դրել։
- Հա, բա էլ ո՞վ։
- Այո, Դուք խոստովանո՜ւմ եք։
- Ես վաղուց եմ խոստովանում։
- Դուք պահը բռնացրել եք, երբ Կատրինն այնտեղ չի եղել, մտել եք իմ աշխատասենյակ ու դանակը դրել սեղանի դարակը…
- Լսիր, բայց ես, չէ՞ որ, դու եմ։ Ի՞նչ հարկ ունեմ գաղտնի մտնելու քո աշխատասենյակ։
Անգյուսը գլուխը բռնեց։
- Եթե Դուք ես եմ, ինչո՞ւ, ուրեմն, ես ոչինչ չեմ հիշում։
- Դու հարկ չունես էլ հիշելու։ Ես քո փոխարեն ամեն ինչ հիշում եմ։
- Ես միայն ա՞յդ հանցագործությունն եմ արել։
- Դա քեզ համար քի՞չ է։
- Չեմ ուզում, որ ինձնից ինչ-որ բան թաքցնեք։
- Հանգստացիր։ Դու միայն մեկին էիր սիրում՝ Իզաբելին։ Մենակ նրան էլ սպանել ես։ Առաջին անգամ նրան տեսար գերեզմանոցում և ամեն ինչ արեցիր, որ նա էլ չլքի Ձեր առաջին հանդիպման վայրը։
- Հավատս չի գալիս։ Ես Իզաբելին ո՛նց էի սիրում։
- Գիտեմ։ Ես էլ էի նրան խելքից դուրս սիրում։ Բայց եթե դու շարունակում ես ինձ չհավատալ, կա իմ ասածներն ստուգելու անսխալ տարբերակ։
- Ո՞րը։
- Չե՞ս հասկանում։
- Ո՛չ։
- Բայց ես քեզ արդեն խնդրել եմ դա։
- Սպանե՞մ Ձեզ։
- Եթե ինձ սպանես, բայց ինքդ ողջ մնաս, ուրեմն չես սպանել կնոջդ։
- Բայց Ձեր սպանության մեղավորը կլինեմ։
- Հարկավոր է ռիսկի գնալ։
- Այդ դեպքում ես իմ կյանքն եմ գրավ դնում։
- Իհարկն, բա էլ ի՞նչը։ Երբ ռիսկի են գնում, միշտ էլ կյանքն են գրավ դնում։ Մենակ կյանքը, ո՛չ ավելին։ Իսկ ով ռիսկի չի գնում, չի էլ ապրում։
- Իսկ եթե ես մեռնե՞մ։
- Բաց դու ամեն դեպքում մեռնելու ես։
- Դուք չեք հասկանում։ Եթե ես Ձեզ սպանեմ, և Դուք էլ ես չլինեմ, կյանքիս մնացածը կանցկացնեմ բանտում։
- Իսկ եթե չսպանես ինձ, քեզ հաստատ ավելի սարսափելի բանտ է սպասվում, որովհետև մինչև կյանքիդ վերջը տանջվելու ես մի հարցից՝ սպանե՞լ ես կնոջդ, թե՝ չէ։
- Բայց ես ազատության մեջ կլինեմ։
Տեքստորը ծիծաղեց։
- Ազատության մե՞ջ։ Դու ազատության մե՞ջ ես։ Դու սա ազատությո՞ւն ես կոչում։ Քո կյանքը կոտրված է, աշխատանքդ գարշելի է դարձել, և սա, քո կարծիքով, ազատությո՞ւն է։ Իսկ գիտե՞ս, որ քեզ անքուն գիշերներ են սպասվում, որոնց ընթացքում անվերջ քեզնից հեռու ես վանելու քո մեջ թաքնված հանցագործին։ Եվ դա կոչվում է ազատությո՞ւն։
- Ի՜նչ մղձավանջ է,- արտաբերեց Անգյուսը՝ գլուխը թափահարելով։
- Այո, մղձավանջ է։ Բայց դու ելք ունես։ Մեն միակ, բայց ամենահուսալի ելքը։
- Ես էդպես էլ չհասկացա՝ ով եք Դուք իրականում, բայց Դուք ինձ փակուղի մտցրիք։
- Դու ինքդ ես քեզ փակուղի մտցրել, ծերո՛ւկ։
- Ազատեք ինձ Ձեր պիղծ մտերմականությունից։
- Պարոն Ժերոմ Անգյուստը շա՞տ մեծ պոպոզ է, որ նրա հետ «դու»-ով խոսենք։
- Դուք իմ ամբողջ կյանքը կործանեցիք։ Մի՞թե դա Ձեզ համար քիչ է։
- Տարօրինակ վարվեցողություն է ուրիշներին մեղադրելը իրենց կյանքը կործանելում։ Չնայած իրենք անձամբ հաջողությամբ կործանում են առանց կողմնակի օգնության։
- Լռե՛ք….
- Քեզ դու չի՞ գալիս ճշմարտությունը լսելը։ Բայց գիտես, չէ՞, որ ես ճիշտ եմ։ Եվ գիտես, որ սպանել ես կնոջդ։ Դու դա զգում ես։
- Ոչինչ էլ չեմ զգում։
- Եթե կասկածները քեզ չուտեին, այդպես չէիր տանջվի։
Տեքսելը ծիծաղեց։
- Ձեզ համար զվարճալի՞ է։
- Մենակ քեզ կողքից նայեիր։ Խղճուկ տեսարան է։
Անգյուստին զայրույթը պատեց։ Բարկության հզոր ալիքը ստիպեց նրան ցատկել տեղից ու խոյանալ իր թշնամու վրա։ Բռնելով նրա բաճկոնի ծայրերից՝ նա բղավեց.
- Ձեզ համար դեռ զվարճալի՞ է։
- Ավելի զվարճալի չի լինում։
- Չեք վախենում մահից, հա՞։
- Իսկ դո՞ւ, Ժերոմ։
- Ես էլ ոչ մի բանից չեմ վախենում։
- Դե, ուրեմն՝ գործի՛ր։
Անգյուստն իր ողջ ուժով հրեց Տեքսելին դեպի ամենամոտ պատը։ Թքած ուներ շրջապատի մարդկանց վրա։ Ատելությունը նրանից դուրս էր մղել մնացած բոլոր զգացումները և ամբողջովին` մինչև մատների ծայրը լցրել իրենով։
- Զվարճալի՞ է Ձեզ համար։
- Ե՞րբ ես վերջապես «դու»-ի անցնելու։
- Դե, սատկիր, էլի։
- Վերջապե՜ս,-ցնծաց Տեքտորը։
Անգյուստը ձեռքերում սեղմած իր թշնամու գլուխը մի քանի անգամ խփեց պատին՝ դրա հետ ուրախ բացականչելով.
- Ազա՜տ եմ… Ազա՜տ եմ… Ազա՜տ եմ….
Նա հաղթանակած կանգ էր առնում, ապա նորից ու նորից խփում։ Երբ Տեքսելի սև արկղը ջարդվեց, Ժերոմը խորը թեթևություն զգաց։ Նա ցած գցեց մարմինն ու հեռացավ…

Հազար ինը հարյուր իննսուն թվականի մարտի քսանչորսին Բարսելոն թռչող ինքնաթիռին սպասող ուղևորները տարօրինակ մի դեպքի ականատես եղան։ Թռիչքը հետաձգվել էր համարյա երեք ժամով, երբ հանկարծ ուղևորներից մեկը վեր թռավ տեղից ու ամբողջ ուժով սկսեց գլուխը պատին խփել։ Նա այնքան վայրենի կատաղության մեջ էր, որ ոչ ոք չհամարձակվեց միջամտել։ Այնքան խփվեց պատին, մինչև մահը վրա հասավ։
Այս առեղծվածային ինքնասպանության վկաները նկատել են, որ ամեն անգամ, հենց մարդը գլուխը խփում էր պատին, բղավում էր.
-Ազա՜տ եմ… Ազա՜տ եմ…. Ազա՜տ եմ…
 

Ռուսերենից թարգմանեց Հասմիկ Ղազարյանը

Ծանոթագրություններ
1. Յանսենիզմ - ոչ օրթոդոկսալ հոսանք ֆրանսիական և նիդերլանդական կաթոլիցիզմում, որ ծագել է 1964 թ.-ին հոլանդացի աստվածաբան Կ.Յանսենի՝ Ավգուստինայի մասին աշխատության հրապարակումից հետո։ Այդ գիրքը դատապարտվել է պապի կողմից։ Նիդերլանդներում յանսենիստական եկեղեցին, առանձնանալով կաթոլիցիզմից, գոյություն ունի մինչ այսօր։
2. Ի նկատի ունի Ռոբերտ Լյուս Սթիվենսոնի «Դոկտոր Ջեքիլի և պարոն Հայդի տարօրինակ պատմությունը» վիպակի հերոսներին։
3. Բլեզ Պասկալ - «Մտքեր կրոնի և այլ առարկաների մասին» (1669)
4. Արթուր Ռեմբոյի (1854-1891) հայտնի արտահայտությունը։

Վերոնշյալ բոլոր ծանոթագրությունները հեղինակինն են։

Ներկայացումը՝ Մոսկվայի՝ Պուշկինի անվ. դրամատիկական թատրոնի
 

Բացվել է 255 անգամ
Կարծիքներ
Հասմիկ Ղազարյան | 2013-01-20 22:11:06
Համաձայն եմ, նյութը հագեցած է անողորմությամբ։ Բայց նույն անողորմությունը կյանքում էլ հետապնդում է մեզ։ Սա բերում է մի մտքի՝ հարկավոր է ոչ թե խաբել սեփական խիղճը, այլ հաշտ ապրել նրա հետ։ Իսկ դա արդեն դրական է՝ լույսի շող։
Յուրա Գանջալյան | 2012-10-04 00:56:49
Որքան ուժեղ կամք ու մեծ համբերություն է պետք, որպեսզի այս մաղձով ու ինքնախարազանմամբ լի մութ պատմության առաջին բառից հասնել մինչև վերջինը: Խե́΄ղճ ընթերցող: Իսկական գրականության ու արվեստի ստեղծագործություններում գոնե մեկ լուսավոր կետ, դռան ճեղքից ներս թափանցող արևի շող, զովացնող քամու անսպասելի հոսանք պետք է լինի, որոնք կարող են մեզ հասնել: Ավաղ, այս ամենը չկա: Կա միայն մի զգացում` չես կարող փախչել սեփական խղճից, որը շատերն իրենց աստվածն են համարում:
???????@Mail.ru ՍԿԻԶԲ | ԱՐԽԻՎ | ԽՈՐԱԳԻՐ | ԿԱՊ

© 2007-2010 «ՄԽԻԹԱՐ ՍԵԲԱՍՏԱՑԻ» ԿՐԹԱՀԱՄԱԼԻՐ